Instytut Pamięci Narodowej w Kielcach

Jako Delegatura IPN w Kielcach uczestniczyliśmy w uroczystościach upamiętniających rtm. Witolda Pileckiego. Naczelnik dr Robert Piwko pojechał do Ostrowca Świętokrzyskiego, gdzie przed tamtejszym pomnikiem Armii Krajowej odbyło się zapalenie zniczy. Zaprezentowana została także wystawa IPN o rotmistrzu Witoldzie Pileckim.

Podobne wydarzenie odbyło się przy Szkole Podstawowej im. rtm. Witolda Pileckiego w Kierzu Niedźwiedzim. Tam reprezentowała nas edukatorka Ilona Religa-Gola. W programie znalazł się występ szkolnego chóru, wspólna modlitwa i oczywiście zapalenie zniczy. Ponadto, szkoła w Kierzu Niedźwiedzim otrzymała wystawę opowiadającą losy jej patrona. Plansze wzbogaciły dotychczasowe upamiętnienia w placówce. 

Rotmistrz Witold Pilecki

25 maja 1948 r. o godz. 21.30 komuniści zabili jednego z najdzielniejszych obrońców Niepodległej. Żołnierza Armii Krajowej, organizatora ruchu oporu w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, uczestnika powstania warszawskiego.

Służbę Polsce rozpoczął w czasie wojny z bolszewikami w 1920 r. Walczył podczas kampanii wrześniowej 1939 r., a następnie w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego. W 1940 r., wykonując misję zleconą przez dowództwo ZWZ, dobrowolnie poddał się aresztowaniu i wywózce do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, by zdobyć informacje o zbrodniach Niemców i zorganizować konspirację niepodległościową. Na skutek zagrożenia dekonspiracją podjął decyzję o ucieczce, którą udało mu się szczęśliwie przeprowadzić.

W 1944 r. walczył w powstaniu warszawskim, w zgrupowaniu Chrobry II. Od 1945 r. służył w 2. Korpusie Polskim we Włoszech, skąd – decyzją gen. Władysława Andersa – wrócił do Polski, by odtworzyć rozbite po działaniach wojennych struktury wywiadowcze, działające dla Rządu RP na Uchodźstwie. Został aresztowany w maju 1947 r., osadzony w areszcie śledczym przy ul. Rakowieckiej w Warszawie i poddany okrutnemu śledztwu. Mimo tortur do końca zachował żołnierską postawę. Pozostał wierny dewizie: Bóg, Honor, Ojczyzna.

Pokazowy proces przed komunistycznym sądem trwał dwa tygodnie. Rtm. Pilecki i jego podwładni zostali skazani za „szpiegostwo”. Orzeczono trzy kary śmierci i kilka długoletniego więzienia. Ostatecznie Tadeuszowi Płużańskiemu i Marii Szelągowskiej kary śmierci zamieniono na dożywotnie więzienie. Rtm. Pilecki został zamordowany strzałem w potylicę, wieczorem 25 maja 1948 r. Ciało złożono w nieoznaczonym miejscu na warszawskich Powązkach.

Przed II wojną światową Witold Pilecki gospodarował w rodzinnym majątku w Sukurczach. Organizował pomoc społeczną, kółka rolnicze i kursy przysposobienia wojskowego. Założył rodzinę. Rozwijał zdolności artystyczne: rysował, malował, pisał wiersze…

Do 1989 r. wszelkie informacje o dokonaniach i losie Witolda Pileckiego podlegały w PRL ścisłej cenzurze. W lipcu 2006 r. prezydent Lech Kaczyński, w uznaniu zasług Witolda Pileckiego i jego oddania sprawom ojczyzny, odznaczył go pośmiertnie Orderem Orła Białego. W 2013 r. został pośmiertnie awansowany na pułkownika.

Znicze pamięci w całym kraju

Pogrubionym drukiem oznaczamy te wydarzenia, które odbyły się w województwie świętokrzyskim.

•    Alwernia, Klasztor oo. Bernardynów – pod tablicą pamiątkową
•    Bełchatów, ul. rtm. Witolda Pileckiego 4 – pod tablicą pamiątkową
•    Bochnia (woj. małopolskie), Rynek 2 – tablica pamięci    
•    Bydgoszcz, ul. Witolda Pileckiego
•    Chorzów-Batory, przy Dębie Pamięci „Witold”, znajdującym się na skwerze imienia rtm. Witolda Pileckiego
•    Częstochowa, al. Wolności 33 – tablica poświęcona rtm. Witoldowi Pileckiemu
•    Gdańsk, pomnik rtm. W. Pileckiego obok Muzeum II Wojny Światowej
•    Goleniów, pomniki rtm. W. Pileckiego
•    Gościeszowice (gm. Niegosławice), odsłonięcie upamiętnienia rtm. W. Pileckiego (21 maja 2025 r.)
•    Grudziądz, przy pomniku rotmistrza Pileckiego
•    Inowrocław, przy ul. rotmistrza Witolda Pileckiego
•    Jodłówka (woj. małopolskie), tablica pamięci rtm. Witolda Pileckiego w Publicznej Szkole Podstawowej im. rtm. Witolda Pileckiego
•    Katowice, tablica poświęcona rtm. Witoldowi Pileckiemu na skwerze im. rtm. Witolda Pileckiego
•    Kierz Niedźwiedzi, przy tablicy pamiątkowej przed budynkiem Szkoły Podstawowej im. rtm. Witolda Pileckiego
•    Kraków, pod popiersiem rtm. Witolda Pileckiego w Galerii Wielkich Polaków XX wieku, w parku Jordana o godz. 21.30
•    Krasocin, 23 maja 2025 r. przed tablicą pamiątkową znajdującą się w budynku Zespołu Placówek Oświatowych im. rtm. Witolda Pileckiego w Krasocinie
•    Lublin, Zamek Lubelski
•    Łagiewniki (woj. dolnośląskie), pomnik rtm. Witolda Pileckiego – plac między ulicami Kłodzką i Nadrzeczną
•    Łódź, Pomnik Ofiar Komunizmu
•    Malbork, Plac Słowiański przy malborskich mostach
•    Nielepice (woj. małopolskie), Park im. rtm. Witolda Pileckiego
•    Nowy Wiśnicz (woj. małopolskie), Dworek w Koryznówce
•    Olsztynek, tablica pamięci przy Szkole Podstawowej nr 2 im. rtm. Witolda Pileckiego przy ul. Ostródzkiej 2
•    Opole, pomnik rtm. Witolda Pileckiego przy ul. rtm. Witolda Pileckiego
•    Ostrowiec Świętokrzyski, przed pomnikiem Armii Krajowej. Prezentacja wystawy IPN o rtm. Witoldzie Pileckim
•    Oświęcim, pomnik przy Małopolskiej Uczelni Państwowej im. rtm. Witolda Pileckiego
•    Poznań, w podcieniach dziedzińca klasztoru dominikanów, pod tablicą upamiętniającą rtm. Pileckiego
•    Radom, pod tablicą upamiętniającą rtm. Witolda Pileckiego umieszczoną na budynku Zespołu Szkół Samochodowych w Radomiu, który jest patronem tej szkoły.
•    Rzeszów, pod tablicą pamięci na Osiedlu Franciszka Kotuli przy Rondzie im. rtm. Witolda Pileckiego
•    Szczecin, pod tablicą upamiętniającej rtm. W. Pileckiego na gmachu Technikum Ekonomicznego w Szczecinie im. rtm. Witolda Pileckiego
•    Śrem, Park Śremskich Odlewników, pod pomnikiem rtm. Witolda Pileckiego
•    Tyniec (woj. małopolskie), ul. Bogucianka – pod tablicą pamiątkową
•    Warszawa, Powązki Wojskowe – symboliczny grób rtm. Witolda Pileckiego
•    Warszawa, pomnik rtm. Witolda Pileckiego przy Alei Wojska Polskiego na warszawskim Żoliborzu
•    Warszawa, Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów PRL
•    Warszawa, tablica przy ul. Sierakowskiego 9
•    Warszawa, tablica przy placu Starynkiewicza 7/9
•    Warszawa, głaz z tablicą poświęconą pamięci rotmistrza Witolda Pileckiego przy ul. Mehoffera 36 (skrzyżowanie z ul. Talarową)
•    Wieluń (woj. łódzkie) – przy popiersiu w parku im. rtm. Witolda Pileckiego
•    Wrocław, pomnik rtm. Witolda Pileckiego, który znajduje się przy promenadzie Staromiejskiej
•    Żyznów (woj. podkarpackie), Szkoła Podstawowa im. rtm. Witolda Pileckiego – tablica upamiętniająca