English versionW założeniu miała to być luźno dramaturgicznie związana antologia kilkunastu piosenek okupacyjnych. W trakcie realizacji film obrósł jednak w postaci i zdarzenia, stał się w ten sposób pierwszym powojennym polskim filmem fabularnym. Na skutek publikowanych (przede wszystkim chodzi o atak Adama Ważyka na film zamieszczony w „Kuźnicy”) i niepublikowanych zarzutów film zdjęto z ekranów kin, poddano przeróbkom i powtórnie pokazywano od 2 listopada 1948 roku.
Zmiany poszły w kierunku urealnienia obrazu okupacji, pogłębienia motywacji postępowania bohaterów i mocniejszego zaakcentowania wyzwolenia Warszawy przez Armię Czerwoną. Najbardziej zauważalną zmianą jest inna rama narracyjna filmu: w wersji pierwszej bohater o swoich przeżyciach opowiada ekipie filmowej w atelier; w wersji drugiej robi to w swoim mieszkaniu, a adresatami jego opowieści są koledzy, wśród których znajduje repatriant z Anglii, który nie zna realiów okupacji.
Komentarz krytyka do filmu:
X Przegląd Filmów Fabularnych „Historia w Filmie”
X Przegląd Filmów Fabularnych „Historia w filmie” to wspólna inicjatywa Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej oraz Wojewódzkiego Domu Kultury im. Józefa Piłsudskiego w Kielcach. Na filmowe spotkania zapraszamy raz w miesiącu, od kwietnia 2025 roku do marca 2026 r. Proponujemy widzom dzieła znanych i cenionych reżyserów takich jak: Louise Archambault, Leon Buczkowski, Sebastian Buttny, Jan Holoubek, Andrzej Kotkowski, Krzysztof Krauze, Radosław Piwowarski, Andrzej Wajda, Dariusz Walusiak, Tomasz Wolski i Xawery Żuławski. Poruszają one problematykę walk o odzyskanie przez Polskę niepodległości oraz zawiłych losów Polski i Polaków w czasach PRL. Każdy seans poprzedzony zostanie wstępem historyka, zaś po pokazie zapraszamy widzów do wspólnej dyskusji. Pokazy będą okazją do spotkania miłośników kina, poszerzenia wiedzy historycznej oraz przestrzenią do wymiany myśli o naszej przeszłości i sztuki filmowej.
Program kolejnych pokazów:
- 23 września 2025 – „Zakazane piosenki”, reż. Leonard Buczkowski
- 7 października 2025 – „Doppelganger. Sobowtór”, reż. Jan Holoubek
- 18 listopada 2025 – „Powidoki”, reż. Andrzej Wajda
- 16 grudnia 2025 – „1970”, reż. Tomasz Wolski
- 27 stycznia 2026 – „Przysięga Ireny”, reż. Louise Archambault
- 24 lutego 2026 – „Święty”, reż. Sebastian Buttny
- 24 marca 2026 – „Ulmowie. Błogosławiona rodzina”, reż. Dariusz Walasiuk
Na wszystkie projekcje wstęp jest wolny. Seanse rozpoczynają się o stałej porze, o godzinie 18.00. Szczegółowe informacje w Kinie Fenomen (Wojewódzki Dom Kultury, ul. ks. Piotra Ściegiennego 2) oraz w Delegaturze IPN w Kielcach (al. Na Stadion 1) i Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” (ul. Warszawska 5).
Organizatorzy: Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach, Wojewódzki Dom Kultury im. Józefa Piłsudskiego w Kielcach, Kino Fenomen
Patroni medialni: TVP3 Kielce, Polskie Radio Kielce, Echo Dnia i echodnia.eu, Radio eM Kielce
Wspierają nas: Polski Instytut Sztuki Filmowej, Polska Federacja Dyskusyjnych Klubów Filmowych, Sieć Kin Studyjnych, Europa Cinemas