Dyskusja o Dzieciach Wojny - Kielce, 9 września 2026

„Ukradzione dzieciństwo. Niemcy wobec polskich dzieci w czasie II wojny światowej” – to temat kolejnego spotkania z cyklu „Środa w Przystanku Historia”. W dyskusji poświęconej Dzieciom Wojny wezmą udział: Artur Ossowski z Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi oraz dr Karolina Trzeskowska-Kubasik z Biura Badań Historycznych IPN. Wydarzenie odbędzie się 9 września, o godz. 17.00, w Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia" w Kielcach (ul. Warszawska 5). Wstęp wolny.

W 2023 r. Sejm ustanowił dzień 10 września Narodowym Dniem Polskich Dzieci Wojny. Jak podkreślono w uzasadnieniu ustawy, ma on symbolicznie upamiętniać cierpienia Dzieci Wojny oraz ich wkład w odbudowę Polski z wojennych zniszczeń.

Najmłodsze i zupełnie niewinne ofiary drugiej wojny światowej stanowiły około 40 proc. spośród ponad 5 mln zamordowanych obywateli II Rzeczpospolitej. Kilkaset tysięcy dzieci okaleczono fizycznie i psychicznie, a prawie 1,5 mln zostało sierotami. Na wszystkich dzieciach wojna odcisnęła piętno świadków bestialstwa wobec ich rodziców, rodzeństwa i najbliższych. Dorastały w bardzo trudnych warunkach, większość z nich nie miała możliwości kształcenia i zdobycia zawodu. Wykorzystywano je do niewolniczej pracy, w tym dla niemieckiego przemysłu zbrojeniowego. Dzieci Wojny miały nieporównywalnie trudniejszy start w życiu dorosłym, niż ich rówieśnicy w innych krajach.

Spotkanie będzie okazją do szerszego ukazania losów polskich dzieci czasie II wojny światowej pod okupacją niemiecką. Oprócz obecnych w powszechnej świadomości historycznej zagadnień dotyczących Dzieci Zamojszczyzny, czy też rabunku dzieci i ich germanizacji w niemieckich rodzinach, podjęte zostaną kwestie mniej znane.

W jaki sposób funkcjonował jedyny obóz, w którym w czasie II wojny światowej Niemcy ulokowali wyłącznie polskie dzieci? Jak postępowano z niemowlętami, których matkami były polskie robotnice przymusowe? Czy odpowiedzialni za zbrodnie wobec dzieci zostali ukarani?

Na te i inne pytania odpowiedzą uczestnicy dyskusji:

Artur Ossowski (Oddział IPN w Łodzi), autor książki „Dzieci z zielonego autobusu”. Z zeznań o niemieckim obozie dla polskich dzieci przy ul. Przemysłowej w Łodzi (1942–1945),
dr Karolina Trzeskowska-Kubasik (Biuro Badań Historycznych IPN), badaczka tematyki eksterminacji dzieci polskich robotnic przymusowych.

Rozmowę poprowadzi Edyta Krężołek z Delegatury IPN w Kielcach.

Dyskusji będzie towarzyszyć wystawa „Byliśmy tylko dziećmi. Gehenna polskich dzieci w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu”, opracowana przez Muzeum Dzieci Polskich – ofiar totalitaryzmu w Łodzi. Ekspozycję będzie można oglądać do końca października.