Instytut Pamięci Narodowej w Kielcach

Dr Marzena Grosicka, kierownik Referatu Edukacji Narodowego Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach we wstępie podkreśliła, że rok 1956 był niezwykle ważny w polskiej historii najnowszej. 

- Po okresie głębokiego stalinizmu, w którego czasie wszelkie niepodległościowe dążenia Polaków były bestialsko tłumione, przyszedł czas na pewne pozytywne zmiany. Prezentowane artykuły ukazują różne aspekty październikowej odwilży, zarówno w wymiarze ogólnopolskim, jak i regionalnym. Niewątpliwie opisane wydarzenia świadczą o tym, że choć komunistyczne władze wkrótce powróciły do opresyjnego sposobu sprawowania władzy, to wydarzenia z 1956 r. spowodowały destalinizację i zapoczątkowały wprowadzanie reform, które trwale i pozytywnie odróżniały model komunizmu w Polsce od innych państw bloku wschodniego – czytamy.

Jakie zmiany zaszły w Polsce i co zaczęło się dziać w naszym regionie? Odpowiedzi znajdą Państwo w artykułach.

„Co naprawdę wydarzyło się w październiku 1956?” – dr Paweł Sasanka o odwilży, Gomułce i sowieckiej interwencji;

• Dr Paweł Sasanka z Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego omówił ogólnopolskie tło wydarzeń Października ’56 i zaznaczył, że na październikową odwilż złożyło się wiele różnorodnych czynników, np. aktywizacja młodego pokolenia. Podkreślił, że ten czas na trwałe zwiększył zakres indywidualnej wolności polskiego społeczeństwa.

„Odwilż z opóźnieniem. Kielecka organizacja PZPR wobec wydarzeń 1956 roku” – prof. Adam Massalski, Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach;

• Prof. dr hab. Adam Massalski przedstawił obraz odwilży w kieleckim aparacie partyjnym. Wskazał, że zmiany polityczne zachodzące na najwyższych szczeblach PZPR, docierały na prowincję z pewnym opóźnieniem, a proces zmian kadrowych przebiegał tu z dużymi oporami.

„>Partia nie będzie miała nic do gadania<. Październikowe postulaty na Kielecczyźnie” – dr Piotr Juchowski, Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach;

• Dr Piotr Juchowski opisał postulaty odwilżowe, pojawiające się na Kielecczyźnie. Przypomniał, że robotnicy lokalnych zakładów pracy upominali się nie tylko o poprawę sytuacji materialnej, ale także o głębokie zmiany systemowe. Domagano się podawania Polakom rzetelnych informacji, odkłamywania historii oraz pozbawienia władzy skompromitowanych aparatczyków.

„Czy to była prawdziwa odwilż? Powrót z milczenia bp. Czesława Kaczmarka” – ks. dr Tomasz Gocel, Archiwum Diecezjalne w Kielcach;

• Niezwykle istotny w kontekście wydarzeń regionalnych artykuł dotyczący uwolnienia w 1956 r. biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka, skazanego w 1953 r. w głośnym procesie pokazowym na 12 lat więzienia. Działania władz państwowych świadczyły jednak o tym, że pomimo ustępstw, komuniści nie zamierzają rezygnować z wywierania presji na Kościół, a odwilż we wzajemnych stosunkach nie jest trwała.

„>Wybaczcie, że istniejemy i myślimy<. Dyskusje na łamach kieleckiego >Słowa Ludu< w okresie października 1956 r.” – dr Paweł Wolańczyk, Muzeum Historii Kielc;

• Dr Paweł Wolańczyk wskazał, że lokalni dziennikarze z dużą zaciętością piętnowali nadużycia kieleckiego wymiaru sprawiedliwości oraz aparatu partyjnego, ale opisywali też działania konkretnych osób, dopuszczających się nadużyć m.in. w dziedzinie kultury i sztuki.