Instytut Pamięci Narodowej w Kielcach

Zbrodnie komunistyczne   

1. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na stosowaniu represji wobec jednostki, mających postać przemocy, gróźb bezprawnych  oraz innych sposobów fizycznego i psychicznego znęcania się nad tymczasowo aresztowanym Stanisławem C., udzielającym pomocy członkom antykomunistycznej organizacji, pomiędzy 9 grudnia 1948 r. a 27 stycznia 1949 r., w Kielcach, w celu uzyskania od niego określonej treści wyjaśnień, przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, oficerów śledczych Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, (S 62.2025.Zk).

Obecnie opracowywana jest decyzja merytoryczna kończąca postępowanie.

2. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegające na znęcaniu się fizycznym i psychicznym przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego nad bezprawnie pozbawionymi wolności Franciszkiem K., Wojciechem K., Wojciechem T. i Janem P. w okresie od 20 maja 1949r. do 18 czerwca 1949r. w Krakowie w celu wymuszenia zeznań, (S 50.2025.Zk).

W sprawie trwa kwerenda w Archiwum IPN. Dokonywane są oględziny akt dotyczących pozbawienia wolności Antoniny Ś. oraz akt funkcjonariuszy UB, sędziów i prokuratorów.

Ponadto w sprawie przesłuchiwani są świadkowie. Obecnie przystąpiono do opracowania decyzji procesowej kończącej postępowanie.

3. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na zabójstwach obywateli polskich dokonanych w trakcie prób przekroczenia granicy czechosłowacko-austriackiej w latach 1948-1989 dokonanych przez funkcjonariuszy komunistycznych Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej, które to działanie stanowiło prześladowanie z powodów politycznych ludności cywilnej w ramach działań totalitarnych państwa komunistycznego
(S 48.2016.Zk).

W toku śledztwa zgromadzono dostępną dokumentację dotyczącą przypadków przekraczania przez obywateli polskich granicy pomiędzy Czechosłowacją a Austrią i RFN. Dokonano oględzin odnalezionych i przesłanych akt przez Oddziałowe Archiwum IPN w Krakowie. W poczet materiałów śledztwa włączono dokumentację dotyczącą przedstawionych wyżej zdarzeń przekazaną przez Czeski Urząd Dokumentacji i Badania Zbrodni Komunizmu (tzw. UDV). Przesłuchano w charakterze świadków osoby najbliższe dla pokrzywdzonych, którzy zginęli przy próbie przekraczania granicy. Aktualnie do Europejskiej Platformy Pamięci i Sumienia w Pradze skierowano pisemne wystąpienie dotyczące przekazania dodatkowych materiałów archiwalnych odnoszących się do zdarzeń pozostających przedmiotem śledztwa.

4. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegające na znęcaniu się fizycznym i psychicznym przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego nad bezprawnie pozbawionym wolności Władysławem D. w okresie od 18 lutego 1950r. do 19 maja 1950r. w PUBP w Brzesku w celu wymuszenia zeznań, (S 32.2026.Zk).

W sprawie trwa kwerenda w Archiwum IPN. Dokonywane są oględziny akt dotyczących pozbawienia wolności Antoniny Ś. oraz akt funkcjonariuszy UB, sędziów i prokuratorów.

5. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad Franciszkiem S.  w okresie od 7 grudnia 1948 roku do 19 maja 1949 roku przez funkcjonariuszy WUBP w Kielcach, (S 69.2025.Zk).

Obecnie opracowywana jest decyzja merytoryczna kończąca postępowanie.

6. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, wyrażającą się w indywidualnym naruszeniu praw człowieka, a w szczególności prawa do wolności osobistej i nietykalności oraz prawa do uczciwego i sprawiedliwego procesu poprzez przekroczenie uprawnień i stosowanie represji polegających na wydaniu w dniach 6, 8 i 10 lutego 1982 r. w Kielcach, w ramach postępowania przygotowawczego sygn. akt Pg.Śl.II 13/82 przez prokuratorów Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Kielcach, będących funkcjonariuszami państwa komunistycznego postanowień o tymczasowym aresztowaniu Edwarda A., Jerzego Ch., Jerzego J., Dariusza L. i Danuty W., co stanowiło poważne prześladowanie pokrzywdzonych z powodu ich przynależności do określonej grupy politycznej – osób kontynuujących działalność opozycyjną po wprowadzeniu stanu wojennego – w sytuacji, w której zgromadzony w toku śledztwa materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że osoby te dopuściły się przestępstwa i działania w ten sposób na szkodę interesu publicznego i interesu prywatnego pokrzywdzonych, w wyniku czego pokrzywdzeni zostali pozbawieni wolności na czas powyżej 7 dni, (S 52.2022.Zk).

Wobec śmierci sprawcy postępowanie o uchylenie mu immunitetu zostało umorzone co powoduje konieczność procesowego zakończenia śledztwa.

7. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości polegające na bezprawnym pozbawieniu wolności: Wojciecha L., Mariana Cz., Marka F. i Jerzego Ch. przez wiceprokuratora Prokuratury Wojewódzkiej w Zielonej Górze (S 80.2021.Zk).

W dniu 23 kwietnia 2026 r. Sąd Najwyższy - Izba Odpowiedzialności Zawodowej - Wydział I, ogłosił uchwałę, którą odmówił uwzględnienia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności prokuratora w stanie spoczynku - Reginy G. W dniu 29 kwietnia 2026 r. od uchwały tej wniesiono zażalenie do Wydziału II Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy - Izba Odpowiedzialności Zawodowej zawiadomił o wyznaczeniu składu orzekającego, który ma rozpoznać przedmiotowe zażalenie prokuratora. Aktualnie oczekuje się na wyznaczenie przez Sąd Najwyższy terminu posiedzenia.     

8. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, wyrażającą się w indywidualnym naruszeniu praw człowieka, a w szczególności prawa do wolności osobistej i nietykalności oraz prawa do uczciwego i sprawiedliwego procesu poprzez przekroczenie uprawnień i stosowanie represji polegających na wydaniu w dniu 16 grudnia 1982 r. w Zielonej Górze, w ramach postępowania przygotowawczego sygn. akt Pg.Śl.I 133/82 przez prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Zielonej Górze, będącego funkcjonariuszem państwa komunistycznego postanowienia o tymczasowym aresztowaniu Marka S., co stanowiło poważne prześladowanie pokrzywdzonego z powodu jego przynależności do określonej grupy politycznej – osób sprzeciwiających się polityce władz po wprowadzeniu stanu wojennego – w sytuacji, w której zgromadzony w toku śledztwa materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że pokrzywdzony dopuścił się przestępstwa i działania w ten sposób na szkodę interesu publicznego i interesu prywatnego pokrzywdzonego, w wyniku czego Marek S. został pozbawiony wolności na czas powyżej 7 dni (S 73.2022.Zk).

Sprawa dotyczy samych działań procesowych, polegających na ściganiu i oskarżaniu osób sprzeciwiających się władzy przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. Wystąpiono o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej byłego prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej, a wobec odmownej uchwały SN I instancji skierowano zażalenie do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego w Warszawie.

9. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, zaistniałej w dniu 18 października 1947 roku w Tiranie na terenie Albanii polegającej na poważnym prześladowaniu z powodu przynależności do określonej grupy politycznej i społecznej poprzez stosowanie represji w postaci pozbawieniem życia obywatela polskiego Stanisława Z. przez funkcjonariuszy albańskiej policji politycznej Sigurimi będących funkcjonariuszami państwa komunistycznego, (S 40.2024.Zk).

Uzyskano opinię historyka w oparciu o którą wystąpiono do prokuratury Albanii o międzynarodową pomoc prawną i udostępnienie dokumentów istotnych z punktu widzenia ustaleń śledztwa.

10. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na pozbawieniu wolności Stefana G. w 1948 roku w związku z podejmowaną przez niego działalnością w zbrojnym podziemiu antykomunistycznym przez funkcjonariuszy PUBP w Wadowicach, (S 26.2026.Zk).

W sprawie prowadzone są czynności zmierzające do ustalenia przyczyn i okoliczności związanych z bezprawnym pozbawieniem wolności Stefana G.

11. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegające na zabójstwie bezprawnie pozbawionych wolności Józefa M. i Franciszka M. poprzez wydanie przez skład orzekający WSR w Krakowie wyroku o sygn. Sr 237/51 z dnia 12 maja 1951r. skazującego go na karę śmierci, którą wykonano w dniu 25 czerwca 1951r,, (S 23.2026.Zk).

W sprawie trwa kwerenda w Archiwum IPN. Dokonywane są oględziny akt dotyczących pozbawienia wolności Antoniny Ś. oraz akt funkcjonariuszy UB, sędziów i prokuratorów.

12. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na popełnieniu w okresie od dnia 6 grudnia 1949 roku do dnia 15 lutego 1955 roku w Krakowie, Sosnowcu, Miechowie, Strzelcach Opolskich oraz w Sztumie, stosowaniu represji przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, w postaci bezprawnego pozbawienia Stanisława K. wolności na okres czasu przekraczający siedem dni, z powodu przynależności wymienionego do określonej grupy polityczne, (S 7.2026.Zk).

W sprawie prowadzone są czynności zmierzające do ustalenia przyczyn i okoliczności związanych z bezprawnym pozbawieniem wolności Stanisława K.

13. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na stosowaniu represji wobec jednostek, w postaci przemocy, gróźb bezprawnych oraz innych sposobów fizycznego i psychicznego znęcania się nad tymczasowo aresztowanymi członkami antykomunistycznej organizacji Stefanem K. i Witoldem R., w celu uzyskania od nich określonej treści wyjaśnień i informacji, pomiędzy 1 sierpnia 1946 r. a 7 sierpnia 1946 r., w Kielcach przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego - oficerów śledczych tamtejszego Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, (S 22.2026.Zk).

Ustalono, iż funkcjonariusze PUBP w Ostrowcu Świętokrzyskim i WUBP w Kielcach zatrzymali i osadzili w areszcie WUBP Kielce dwóch członków antykomunistycznej organizacji - Stefana K. oraz Witolda R. Zarzucono im przynależność do nielegalnej organizacji „Ruch Oporu Armii Krajowej”, mającej na celu obalenie przemocą ustroju Państwa Polskiego. Zebrano dowody wskazujące, iż funkcjonariusze WUBP w Kielcach znęcali się fizycznie i psychicznie nad tymi dwoma mężczyznami, w celu uzyskania od nich określonej treści wyjaśnień. Ustalono, iż Stefan K. i Witold R. zmarli, podobnie jak ich żony. Ustalono, iż żyje córka Stefana K. Podjęto czynności zmierzające do jej przesłuchania. Kontynuowane są czynności zmierzające do ustalenia i przesłuchania dalszych osób mogących posiadać w sprawie istotne informacje. 

14. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na bezprawnym pozbawieniu Jana K. wolności na okres czasu przekraczający siedem dni, w okresie od dnia 22 maja 1946 roku do bliżej nieustalonego dnia i miesiąca 1953 roku w Krakowie, Nowym Wiśniczu oraz w Trzebini,  z powodu przynależności wymienionego do określonej grupy politycznej, (S 71.2025.Zk).

W sprawie prowadzone są czynności zmierzające do ustalenia przyczyn i okoliczności związanych z bezprawnym pozbawieniem wolności Jana K.

Zbrodnie nazistowskie

1. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości polegającej na naruszeniu w okresie od maja 1940 r. do stycznia 1945 r. w Oświęcimiu i innych miejscowościach prawa międzynarodowego stanowiącego zbrodnię przeciwko ludzkości przez przedstawicieli władzy państwa niemieckiego polegającego na pozbawieniu wolności obywateli polskich poprzez osadzenie ich w obozie koncentracyjnym KL Auschwitz-Birkenau i poddaniu ich tam nieludzkiemu traktowaniu oraz dokonywaniu ich zabójstw, tj. o przestępstwo z art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 roku o wymiarze kary dla faszystowsko – hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego.

Celem prowadzonego postępowania jest kompleksowe i wszechstronne wyjaśnienie okoliczności przestępstw w zakresie wyznaczonym przez treść art. 297 k.p.k., z uwzględnieniem ustaleń poczynionych dotychczas w postępowaniach karnych obejmujących swoim zakresem czyn będący przedmiotem postępowania.

Tak więc w toku śledztw niezbędne jest poczynienie ustaleń dotyczących:

- organizacji i funkcjonowania obozu zagłady KL Auschwitz-Birkenau w kontekście systemu obozów koncentracyjnych i obozów zagłady funkcjonujących w III Rzeszy Niemieckiej;

- danych osób osadzonych w obozie;

- okoliczności pozbawiania życia osób osadzonych w obozie;

- ilości ofiar obozu (w rozumieniu całkowitej ilości uwięzionych oraz ilości osób zgładzonych);

- systemu pracy przymusowej z wykorzystaniem więźniów obozu;

- czynów zabronionych o charakterze jednostkowym popełnionych na szkodę więźniów obozu;

- eksperymentów medycznych i paramedycznych dokonywanych na więźniach obozu;

- likwidacji obozu i przestępstw popełnionych w związku z jego ewakuacją;

- funkcjonariuszy III Rzeszy Niemieckiej pełniących służbę w obozie;

- wyników zakończonych postępowań karnych dotyczących przestępstw popełnionych w związku z funkcjonowaniem obozu.

Dla realizacji zadań wynikających z art. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 Ustawy o IPN oraz art. 297 k.p.k. niezbędne jest pozyskanie dla potrzeb postępowania możliwie jak najdokładniejszych danych o potencjalnych źródłach informacji na temat objęty przedmiotem śledztwa.

Z punktu widzenia zasad prawa karnego potencjalny zakres procesowego zainteresowania obejmuje nie tylko dowody w znaczeniu ścisłym (tj. dowody z dokumentów, zeznań świadków, wyjaśnień oskarżonych, opinii biegłych), ale również tzw. informacje o dowodach, czyli wszelkie dane pozwalające na uzyskanie dowodów w rozumieniu procedury karnej. (S 78.2011.Zn).

Opracowano decyzje cząstkowe kończące poszczególne wydzielone części postępowania (dotyczy podobozów KL Auschwitz – Birkenau) oraz zbrodni popełnionych na trasach marszów ewakuacyjnych na przełomie 1944 i 1945r. Trwa opracowanie decyzji kończącej całość postępowania.

2. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości polegającej na masowych egzekucjach obywateli polskich w Przegorzałach w latach 1939-1944 dokonanych przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego (S 61.2012.Zn).

Na obecnym etapie śledztwa zakończono badania genetyczne szczątków zabezpieczonych w Pomorskim Uniwersytecie Medycznym z uwzględnieniem materiału porównawczego pobranego przez biegłego Instytutu Ekspertyz Sądowych. W toku kwerendy archiwalnej ujawniono materiały dotyczące działalności niemieckiego sądu specjalnego w Krakowie w tym dotyczące osób skazanych na karę śmierci i osadzonych w więzieniu św. Michała w Krakowie. Przedmiotowe materiały są obecnie weryfikowane w odniesieniu do dotychczas zebranych w sprawie dowodów w tym zakresie obejmującym zapisy księgi zmarłych Parafii pw. Wszystkich Świętych w Krakowie. Ponadto trwają czynności zmierzające do ustalenia żyjących krewnych osób, których dotyczą zapisy w w/w księdze zmarłych, a zostały rozstrzelane na mocy wyroków niemieckiego sądu specjalnego w Krakowie.

Ustalone w ten sposób osoby zostały przesłuchane w charakterze świadków, a także pozyskano od nich biologiczny materiał porównawczy do badań genetycznych. Przeprowadzenie badań w tym zakresie powierzono Instytutowi Ekspertyz Sądowych w Krakowie. Wydano opinię z zakresu genetyki sądowej opracowaną przez biegłych w/w Instytutu. Genetyczne badania porównawcze nie doprowadziły do identyfikacji żadnej z ofiar tej zbrodni.

Śledztwo znajduje się w końcowej fazie. Ponadto w oparciu o nowe źródła dowodowe, podjęto kwerendę w niemieckich zasobach archiwalnych w celu ujawnienia akt postępowań niemieckiego sądu specjalnego w Krakowie.

W toku śledztwa podjęto analizę orzeczeń powojennych Sądu Grodzkiego w Krakowie w przedmiocie uznania za zmarłych. Powyższe nie doprowadziło do poczynienia nowych ustaleń w niniejszej sprawie. Ponadto powołano biegłych genetyków Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie celem opracowania uzupełniającej opinii w oparciu o uzyskany dodatkowo materiał porównawczy.

3. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej, będącej zbrodnią przeciwko ludzkości polegające na zabójstwie Antoniego G. w dniu 28 lipca 1943r. w Krakowie przez funkcjonariuszy niemieckich, (S 19.2026.Zn).

W sprawie zlecono kwerendę w Archiwum IPN w celu ujawnienia dokumentów dotyczących tej zbrodni. Zwrócono się również do Parafii Najświętszego Salwatora o udostępnienie dokumentów.

4. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej, będącej zbrodnią przeciwko ludzkości polegającej na pozbawieniu wolności w bliżej nieustalonym dniu w 1942 r. i osadzeniu w obozie koncentracyjnym KL Auschwitz Adama Ch. i Jana Ch., w następstwie czego Adam Ch. został pozbawiony życia w obozie KL Mauthausen, a Jan Ch. w obozie KL Auschwitz oraz pozbawienia wolności, a następnie pozbawienia życia w bliżej nieustalonym czasie i miejscu Stanisława Ch., Stanisława Ch. i Józefy Ch. w związku z ich przynależnością do polskiej grupy narodowościowej dokonanego przez funkcjonariuszy III Rzeszy Niemieckiej w ramach powtarzalnych zamachów w wykonaniu polityki państwa niemieckiego,  (S 39.2025.Zn).

Poszukiwane są dokumenty dotyczące losów pokrzywdzonych i okoliczności ich śmierci.

5. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej, będącej zbrodnią przeciwko ludzkości polegające na bezprawnym pozbawieniu wolności w maju 1944r. w Krakowie i innych miejscowościach na terenie obecnego woj. małopolskiego niżej wymienionych osób:

Edwarda P., Józefa Z., Stanisława Sz., Stanisława S., Józefa P., Stefana W., Aleksandra J., Stanisława W., Stefana N., Franciszka G., Józefa M., Franciszka W., Andrzeja A., Jana T., Jana K., Władysława B., Mirosława Ł., Wiktora G., Stanisława D., Władymira M., Kazimierza P., Józefa R., Zbigniewa S., Jana K., Józefa W., Józefa B., Marty W., Jakuba SZ., Ludwika G., Jerzego W., Cyryla B., Romana G., Józefa M., Władysława D., Dmitrija R., Dmitrija M., Władymira R., Wojciecha Ż., Andrzeja T., Stefana P., Jana M., Stanisława W., Adolfa K., Władysława L., Juliusza S., Andrzeja K., Adolfa K., Emila P., Stanisława T., Henryka B., Aleksandra K., Sławomira K., Stanisława W., Edwarda K., Tadeusza L., Kazimierza G., Stanisława Sz., Zdzisława W., Edwarda H., Jerzego W., Adama K., Jerzego SZ., Jana M., Zbigniewa K., Andrzeja J., Władysława W., Józefa S., Henryka P., Tadeusza K., Józefa K., Stefana W., Kazimierza B., Franciszka S., Mariana G., Jerzego W., Władysława M., Władysława O., Józefa T., Mieczysława K., Andrzeja K., Stanisława D., Kazimierza Sz., Walentego K., Mieczysława W., a następnie zabójstwie w/wym. w maju 1944r. (S 31.2026.Zn).

W sprawie prowadzone są czynności zmierzające do zweryfikowania przyczyn i okoliczności pozbawienia wolności wskazanych wyżej pokrzywdzonych.

Inne zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości i zbrodnie wojenne

1. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, w sprawie publicznego i wbrew faktom, zaprzeczania zbrodniom przeciwko ludzkości, w listopadzie 2022 r., za pośrednictwem sieci Internet, polegającego na negowaniu zagłady narodu żydowskiego oraz zbrodni popełnionych na szkodę innych narodów okupowanych przez III Rzeszę Niemiecką Europy w obozie zagłady KL Auschwitz - Birkenau poprzez umieszczenie na kanale You Tube oraz na profilu Facebook, przez osobę podpisującą się, jako Reza B., filmu nagranego na terenie przylegającym do terenów byłego obozu Auschwitz II Birkenau w Brzezince zawierającego treści negujące Holocaust (S 4.2023.Zi_54-55). 

Wydano postanowienie o zamknięciu śledztwa. Obecnie opracowywany jest w niniejszej sprawie akt oskarżenia, który w najbliższym czasie zostanie skierowany do właściwego sądu.