Nawigacja

Aktualności

Kim był Ryszard Kukliński? Wystawa w kieleckim „Przystanku Historia”

Wystawa biograficzna o Ryszardzie Kuklińskim jest dostępna w Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” w Kielcach. Ekspozycję o wojskowym, znanym też jako „Jack Strong”, można oglądać do końca lutego 2024 roku.

Wystawa zawiera najistotniejsze informacje o życiorysie Ryszarda Kuklińskiego. Plansze przedstawiają lata jego dzieciństwa, działalność w wojsku i oczywiście współpracę CIA. Tekst został uzupełniony licznymi fotografiami czy skanami dokumentów.

Z początkiem II wojny światowej Sowieci zajęli pół Polski. Z chwilą, gdy się kończyła – kontrolowali pół Europy i nie zamierzali na tym poprzestać. Cel Układu Warszawskiego stanowiło rozpętanie III wojny światowej i zaprowadzenie systemu sowieckiego w całej Europie. Plany te zakładały poświęcenie PRL na ołtarzu komunizmu. W 1944 r. 14-letni Ryszard Kukliński był świadkiem zagłady Warszawy. Trzy lata później w rocie przysięgi wojskowej ślubował „strzec wolności, niepodległości i mocy Rzeczypospolitej Polskiej”. Gdyby doszło do eskalacji konfliktu nuklearnego, los, jaki dotknął stolicę Polski w czasie wojny, powtórzyłby się w sposób zwielokrotniony, obejmując już nie tylko Polskę, ale i całą Europę. W głowie młodego oficera LWP, który początkowo wierzył w system komunistyczny i czuł się jego częścią, zacznie z czasem dojrzewać plan rzucenia rękawicy czerwonemu imperium.

- fragment wystawy.

Biograficzna wystawa powstała w Oddziałowym Biurze Edukacji Narodowej IPN w Gdańsku. Wykorzystano zdjęcia ze zbiorów: East News (EN), Instytutu Pamięci Narodowej (AIPN), Izby Pamięci Generała Kuklińskiego (IPGK), Polskiej Agencji Prasowej (PAP), Ronald Reagan Presidential Library and Museum (RRPLM), Stowarzyszenia „Godność” (SG), Wojskowego Biura Historycznego (WBH), Żeglarskiego Portalu Informacyjnego żeglarski.info, domeny publicznej oraz zbiorów prywatnych Henryka Biegalskiego i Bartosza Januszewskiego.

Ryszard Kukliński

Urodził się 30 czerwca 1930 r. w Warszawie. W 1946 r. wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej, rok później zaś – do Oficerskiej Szkoły Piechoty nr 1 we Wrocławiu. Ukończył ją w 1950 r. w stopniu chorążego.

W kolejnych latach regularnie dokształcał się i awansował. W 1964 r. ukończył studia w Akademii Sztabu Generalnego. W latach 1967–1968 pełnił służbę w Międzynarodowej Komisji Nadzoru i Kontroli w Wietnamie. Po powrocie do Polski przygotowywał m.in. ćwiczenia i plany inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. W 1972 r. został awansowany do stopnia pułkownika.

Jako oficer Zarządu I Sztabu Generalnego poznał wiele tajemnic Ludowego Wojska Polskiego i Układu Warszawskiego, w tym plany wojny napastniczej UW przeciwko Zachodowi. Na początku lat 80. uczestniczył też w przygotowaniach do wprowadzenia w PRL stanu wojennego.

W 1962 r. nawiązał współpracę agenturalną z Wojskową Służbą Wewnętrzną. Długo uchodził za zaufanego człowieka Wojciecha Jaruzelskiego, Czesława Kiszczaka i „towarzyszy radzieckich”.

Tymczasem w 1972 r. podjął współpracę z wywiadem Stanów Zjednoczonych. W ciągu dziesięciu lat przekazał Amerykanom ponad 40 tys. stron dokumentów dotyczących PRL, ZSRS i Układu Warszawskiego. Ujawnienie sowieckich planów agresji na Europę Środkową pomogło państwom NATO przygotować adekwatną odpowiedź i być może uchroniło świat przed wybuchem III wojny światowej.

Zagrożony dekonspiracją i aresztowaniem, w listopadzie 1981 r. Kukliński wraz z żoną i dwoma synami został ewakuowany z Polski przez CIA. W 1984 r. Sąd Warszawskiego Okręgu

Wojskowego zaocznie skazał go na karę śmierci. W pierwszej połowie lat 90. w odstępie kilku miesięcy w niejasnych okolicznościach zginęli obaj synowie pułkownika.

W 1995 r. Izba Wojskowa Sądu Najwyższego uchyliła wyrok wobec Kuklińskiego. Podjęte wówczas ponownie śledztwo w jego sprawie zostało umorzone w 1997 r. Prokuratura uznała, że pułkownik działał w stanie wyższej konieczności.

Ryszard Kukliński zmarł w wieku 73 lat w szpitalu w Tampie na Florydzie. Urna z prochami pułkownika została 19 czerwca 2004 r. złożona w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Kukliński jako pierwszy cudzoziemiec został uhonorowany wysokim odznaczeniem CIA – Distinguished Intelligence Medal. Upamiętniają go tablice, skwery i pomniki.

do góry