Wystawa przedstawia kontekst historyczny bitwy pod Monte Cassino oraz udział w niej 2. Korpusu Polskiego. Autorzy pokazali oglądającym losy polskich żołnierzy i splot wydarzeń, który poprowadził ich od powstania Armii Polskiej w ZSRS, przez walki w Afryce, po starcia pod włoskim masywem.
Ekspozycja powstała w Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie.
Bitwa o Monte Cassino
Wzgórze Monte Cassino było najważniejszym punktem niemieckiego pasa obronnego we Włoszech. Obsadzona przez Niemców Linia Gustawa w tym rejonie stanowiła świetnie zorganizowany system umocnień, wykorzystujący naturalne ukształtowanie terenu, który był stworzony do długotrwałego odpierania ataków przeciwnika (głazy, lite skały, pieczary). Charakterystyczną cechą sieci obrony niemieckiej był brak umocnień i przeszkód, takich jak rowy i zasieki z drutu kolczastego. Cały teren przyszłej bitwy pokrywała gęsta sieć budynków i schronów, częściowo połączonych ukrytymi przejściami. Niemcy, mając dużo czasu na przygotowanie obrony, mogli dokładnie przewidzieć, z której strony zaatakują alianci. Dlatego cały teren spodziewanego natarcia roił się od min i pułapek, ponadto ostrzał prowadzony z bunkrów mógł paraliżować stronie atakującej system zaopatrywania oraz ewakuację rannych i sprzętu.
Główne bastiony obrony niemieckiej na wzgórzu 593 i Wzgórzu San Angelo rozmieszczono tak, by w czasie zagrożenia mogły dawać sobie wsparcie, a naturalne przeszkody czyniły je niedostępnymi. Pierwsze bezpośrednie natarcie na linię Gustawa ruszyło 17 stycznia 1944 r. Z prawego skrzydła zaatakowały algierskie i marokańskie oddziały Francuskiego Korpusu Ekspedycyjnego, natomiast z lewej strony oddziały amerykańskie i brytyjskie. Doskonale zorganizowana obrona Monte Cassino nie pozwoliła wojskom alianckim wedrzeć się do miasta. Wycofali się 12 lutego na pozycje obronne.
Podczas przygotowywania się do drugiego ataku alianccy sztabowcy otrzymali niesprawdzoną informację, że Niemcy mają w klasztorze swoich obserwatorów. Ostatecznie po długich dyskusjach, aliancki głównodowodzący wydał rozkaz na bombardowanie klasztoru. Nastąpiło to 15 lutego, kiedy to strona aliancka zrzuciła 576 ton bomb. W trakcie nalotu zginęło około 250 cywilów przebywających na terenie klasztoru oraz niewielka liczba żołnierzy niemieckich. Niepowodzeniem aliantów zakończyła się również druga i trzecia bitwa o Monte Cassino. W zaistniałej sytuacji gen. Władysław Anders otrzymał od głównodowodzącego propozycję udziału II Korpusu w zdobyciu masywu Monte Cassino i Piedimonte. W nocy z 17 na 18 maja 2 Brygada 3 Dywizji Strzelców Karpackich zaatakowała wzgórze 593, które zdobyła nad ranem. Mimo silnego kontruderzenia Niemców, Polakom udało się utrzymać wzgórze (bez samego wierzchołka). Umożliwiło to potem przejazd przez „Gardziel” polskim czołgom, dzięki czemu wojska aliantów mogły się przybliżyć do wzgórza Massa Albaneta. Zacięte ataki również polskich żołnierzy z 2 Brygady 3 Dywizji Strzelców Karpackich, 5 Kresowej Dywizji Piechoty, 16 Lwowskiego Batalionu Piechoty, doprowadziły do zakończenia głównej fazy bitwy. 18 maja rano patrol 12 Pułku Ułanów Podolskich zatknął na ruinach klasztoru polską flagę. Tego dnia w samo południe plut. Emil Czech ogłosił polskie zwycięstwo i odegrał hejnał Mariacki.