Instytut Pamięci Narodowej w Kielcach

1 września 1939 r. o godz. 4.45 niemiecki pancernik szkolny „Schleswig-Holstein” rozpoczął ostrzał Westerplatte, Wojskowej Składnicy Tranzytowej na terenie Wolnego Miasta Gdańska, bronionej przez załogę (około 200 żołnierzy) pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego i kpt. Franciszka Dąbrowskiego. Tak rozpoczęła się II wojna światowa.

Pierwsi obrońcy słusznej sprawy w najkrwawszej wojnie w dziejach ludzkości, żołnierze Westerplatte, przez siedem dni bohatersko odpierali powtarzające się ataki niemieckie z morza, ziemi i powietrza, stając się symbolem polskiego oporu.

W tym roku, po raz kolejny, pracownicy IPN z różnych polskich miast złożą kwiaty i zapalą znicze na 89 grobach w 61 miejscowościach. W niedzielę 1 września 2024 roku przedstawiciele Delegatury IPN w Kielcach odwiedzą 23 mogiły westerplatczyków w Świętokrzyskiem. Poniżej prezentujemy relacje z upamiętnień, krótkie biogramy tych żołnierzy wraz z lokalizacjami ich pochówków.

Przed główną częścią akcji, w piątek 30 sierpnia 2024 roku Jakub Mularczyk z naszego Referatu Edukacji Narodowej oraz mjr Tomasz Wermiński, zastępca dowódcy sandomierskiego 3 Batalionu Radiotechnicznego upamiętnili Władysława Barana na Cmentarzu św. Pawła w Sandomierzu.

Władysław Baran (1906-1976). Urodził się 12  czerwca 1906 r. w  Bronocicach (gm.  Działoszyce, pow. pińczowski). Był synem Józefa i  Anastazji z  Wróblów, właścicieli gospodarstwa rolnego.  W październiku 1927 r. został powołany do służby wojskowej w 2 ppl, stacjonującym wówczas w Pińczowie. Zdał egzamin na kaprala w szkole podoficerskiej, a w 1929 r. podpisał deklarację o  pozostaniu w  wojsku na stałe. Na początku 1931 r. pułk, w  którym służył, został przeniesiony do Sandomierza, w związku z reorganizacją struktury Wojska Polskiego. We wrześniu 1932 r. ożenił się z Wincentyną Leokadią Nowakowską. W WST Baran zameldował się 30 marca 1939 r., był już wówczas plutonowym zawodowym. Dowodził plutonem ciężkich karabinów maszynowych, a służbę pełnił w placówce „Prom”. W czasie obrony Westerplatte, po wycofaniu się żołnierzy z placówki „Prom”, bronił wartowni nr 1, następnie placówek „Tor Kolejowy” i „Fort”, a także wartowni nr 3. Po kapitulacji trafił do stalagu I A w Stablack, w którym otrzymał numer 1510. W lutym 1943 r. uciekł z obozu i po miesięcznej podróży powrócił do Sandomierza. Rozpoczął działalność podziemną, w Armii Krajowej używał pseudonimu „Uparty”. Został awansowany do stopnia sierżanta. W obwodzie AK Sandomierz kierował wyszkoleniem w Szkole Podchorążych. W trakcie operacji „Burza”, w lipcu 1944 r. pełnił funkcję dowódcy oddziału saperów. W  listopadzie 1944 r. Władysław Baran został aresztowany przez NKWD pod zarzutem działalności w AK. Został zesłany do łagrów, przebywał w obozach w miejscowościach Jogła, Szachtlager, Szepietowo, Kamionka oraz Krasne na Uralu. Do Sandomierza powrócił dopiero w listopadzie 1948 r. Zmarł 30 sierpnia 1976  r. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

1 września 2024 roku, w imieniu Instytutu Pamięci Narodowej, na grobach westerplatczyków spoczywających w Świętokrzyskiem znicze zapalili: Cecylia Radoń, zastępca dyrektora Oddziału IPN w Krakowie, dr Robert Piwko, naczelnik Delegatury IPN w Kielcach, dr Marzena Grosicka, kierownik Referatu Badań Historycznych wraz z Piotrem Juchowskim, Iwona Czyżyk, kierownik Wydziału Archiwalnego oraz dr Michał Zawisza i Jakub Mularczyk z Referatu Edukacji Narodowej.

• Stanisław Bałtowski - Starachowice, Cmentarz Komunalny sektor 33, rząd 9, (ul. Polna, 27-200 Starachowice)

Stanisław Bałtowski (1915–1988). Po kapitulacji Westerplatte więzień Stalagu I A. Pod naciskiem Niemców podjął pracę w fabryce broni w Düsseldorfie. W styczniu 1943 r. przybył do Starachowic i zaczął pracować w majątku rolnym kierowanym przez Niemców w Pakosławiu. Następnie zatrudnił się w zakładach zbrojeniowych w Starachowicach. W tym czasie zawarł związek małżeński. Po ewakuacji zakładów starachowickich pracował jako tokarz w Watenstadt niedaleko Hanoweru. Po wyzwoleniu przez wojska amerykańskie i pobycie w obozie dla ozdrowieńców, przez Szczecin powrócił do Starachowic. Pośmiertnie odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Piotr Borowiec - Starachowice Cmentarz Komunalny, sektor 30, rząd 10 ( ul. Polna, 27-200 Starachowice)

Piotr Borowiec (1915–1994). Czynną służbę wojskową odbywał w 4. Pułku Piechoty w Kielcach. Służbę na Westerplatte pełnił od 5 kwietnia 1939 r. W czasie obrony walczył początkowo w obsłudze moździerzy, a po ich zbombardowaniu przy placówce "Tor kolejowy". Pięć i pół roku niewoli przepracował u bauera na gospodarstwie w pobliżu Holstein. Po oswobodzeniu przez oddziały angielskie w grudniu 1945 r. powrócił do Starachowic.Nominację na stopień ppor. w stanie spoczynku i umundurowanie oficera WP otrzymał w 1990 r.  Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Władysław Domoń - Kielce, Cmentarz Prawosławny (ul. P. Ściegiennego 14)

Władysław Domoń (1917-1984). Urodzony 29 lipca 1917 r. w Ociesękach, powiat Kielce. Syn Jana i Jadwigi z domu Wójcik. Naukę z zakresu szkoły powszechnej rozpoczął w miejscu urodzenia, a zakończył w Radomiu, korzystając z pomocy materialnej mieszkającego tam starszego brata Ludwika. Od 5 września 1934 r do 28 czerwca 1937 r. – uczeń szkoły wojskowej dla małoletnich podoficerów w Nisku. Po ukończeniu szkoły podoficerskiej od 30 czerwca 1937 r. został przydzielony do 2 Pułku Piechoty Legionów 2 kompanii CKM w Sandomierzu jako instruktor. Od 5 września 1938 r. do 7 marca 1939 r. uczestniczył w kursie dla podoficerów nadterminowych 3. Pułku Piechoty w Jarosławiu, skąd 14 marca 1939 r. jako podoficer w stopniu kaprala został oddelegowany do obrony wybrzeża na Westerplatte jako dowódca warty. Mianowany plutonowym 20 czerwca 1939 r. W czasie obrony Westerplatte 01-07.IX.1939 r. był zastępcą dowódcy wartowni nr 2 nad kanałem od strony południowej. Po kapitulacji został wywieziony do obozu jenieckiego Stalag I A- Stablack koło Królewca w Prusach Wschodnich. Za próbę ucieczki z obozu jenieckiego w marcu 1944 r. skierowany do obozu karnego. Przyjechał do Kielc 8 maja 1945 r. Zmarł 16 listopada 1984 r. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Feliks Głowacki - Chybice (gm. Pawłów), Cmentarz Parafialny (Chybice 47, 27-225 Pawłów)

Feliks Głowacki (1915–1998). W czasie obrony Westerplatte walczył w punktach obronnych „Łazienki” i wartowni nr 4. Był ranny w prawą nogę. Po kapitulacji wywieziony do obozu jenieckiego Stalag I A. Po podpisaniu listy na pracownika cywilnego pracował w gospodarstwach niemieckich. Wiosną 1945 r. po wkroczeniu Armii Czerwonej powrócił do kraju. Nominację na stopień ppor. w stanie spoczynku  otrzymał w 1989 r. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Jan Hajduszkiewicz – Jędrzejów, cmentarz św. Trójcy, sektor XXXIV (ul. Cmentarna 28, 28-300 Jędrzejów)

Jan Hajduszkiewicz (1915-1988). Urodzony 8 maja 1915 r. w Piołunce (gm. Sędziszów). Syn Romana i Marii z Pardałów. Przed powołaniem do wojska pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Służbę wojskową odbywał w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach (1938-1939). Na Westerplatte przybył 5 kwietnia 1939 r. jako kucharz. W czerwcu z okazji święta pułkowego oddziału macierzystego został awansowany do stopnia starszego legionisty. Od momentu kapitulacji Westerplatte (7 września 1939 r.), aż do 1941 r. przebywał w Stalagu I A. W czerwcu 1941 r. został wywieziony do obozu w Norwegii, gdzie pracował przy naprawie dróg. Do rodzinnej Piołunki powrócił w listopadzie 1945 r. Kilka lat później przeprowadził się do Jędrzejowa, gdzie pracował jako monter radiofoniczny. Zmarł 9 sierpnia 1988 r. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Pośmiertnie odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtutti Militari.

• Czesław Kołton - Sarnówek Duży (gm. Bodzechów, p. ostrowiecki), Cmentarz parafii św. Antoniego Padewskiego w Sarnówku Sektor B / Rząd 6 / Kwatera 19 (ul. Sarnówek, 27-400 Ostrowiec Świętokrzyski)

Czesław Kołton (1915–1983). W latach 1938–1939 odbywał czynną służbę wojskową w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach, skąd przybył na Westerplatte 31 marca 1939 r. jako celowniczy ckm. W czasie walki był w obsadzie placówki „Prom”, a po jej zniszczeniu w wartowni nr l. Jako jeniec wojenny pracował w majątkach niemieckich do końca wojny. Powrócił do kraju schorowany i przez całe życie zajmował się pracą na roli. Odznaczony pośmiertnie Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Jan Korus, Zagnańsk, Cmentarz Parafialny (ul. Spokojna, 26-050 Zagnańsk)

Jan Korus (1915-1951). Urodzony 25 sierpnia 1915 r. w Kajetanowie. Od marca 1938 r. odbywał służbę wojskową w 4 Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. W kwietniu 1939 r. zameldował się w Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte w stopniu legionisty. W placówce pełnił m.in. funkcję trębacza. Po kapitulacji trafił do niemieckiego stalagu I A. Zmarł 25 sierpnia 1954 r.

• Stefan Kulczyński - Mniów (p. kielecki), Cmentarz Parafialny, sektor A, grób 1818 (26-080 Mniów)

Stefan Kulczyński (1915–1982). Syn Szczepana i Józefy. W latach 1938-1939 odbywał czynną służbę wojskową w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. Przybył na Westerplatte 5 kwietnia 1939 r. w stopniu starszego legionisty jako karabinowy. 21 sierpnia 1939 r. awansowany do stopnia kaprala. W czasie obrony był w obsadzie placówki „Prom”, a po jej upadku w wartowni nr 1. Po kapitulacji wywieziony przez Niemców do Stalagu I A. Następnie przetransportowany pod granicę francuską do miejscowości Willfradt. Po wyzwoleniu przez wojska amerykańskie wczesną wiosną 1945 r. wrócił do kraju i przez dwa lata pracował w Zakładach Metalowych w Skarżysku Kamiennej. Odznaczony pośmiertnie Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Józef Kutera - Krynki p. starachowicki, gm. Brody, Cmentarz Parafialny ( 27-230 Krynki)

Józef Kutera (1915–1965). W latach 1938–1939 odbywał czynną służbę wojskową w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach, skąd na Westerplatte przybył 5 kwietnia 1939 r. w stopniu starszego legionisty jako celowniczy moździerzy. W czasie obrony był w obsłudze moździerzy, a po ich zbombardowaniu miał wyznaczone stanowisko obserwacyjne w rejonie wartowni nr 5. Po kapitulacji jako jeniec wojenny przebywał w Stalagu I A, skąd był wysyłany do prac polowych w okolicznych gospodarstwach niemieckich. Po zakończeniu wojny wiosną 1945 r. powrócił do rodzinnej wsi Brody. Pracował jako wykwalifikowany cieśla. Odznaczony pośmiertnie Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Władysław Łakomiec - Skarżysko Kamienna Cmentarz Parafialny NSJ, Sektor A (Legionów 64, 26-110 Skarżysko-Kamienna)

Władysław Łakomiec (1915-1962). Urodzony 18 listopada 1915 r. w Psarach, województwo kieleckie. Syn Pawła i Antoniny z Mochockich. W latach 1938-1939 odbywał czynną służbę wojskową w 4. Pułku Piechoty w Kielcach, skąd na Westerplatte przybył 31 marca 1939 r. w stopniu legionisty jako celowniczy km. W czasie obrony byt w obsadzie wartowni nr 6. W dniu 4 września 1939 r. został przysypany gruzami w czasie ataku artyleryjskiego, miał przebitą szyję, połamane żebra i pęknięty kręgosłup. Po kapitulacji przewieziony do szpitala Akademii Medycznej w Gdańsku. Po zakończonym leczeniu w listopadzie 1939 r. odesłany do Lipska, do pracy w fabryce broni i amunicji. W 1944 r. pojechał na przepustkę do Polski, do miejscowości Świerczek w gminie Skarżysko-Kościelne i do Niemiec już nie powrócił. Ukrywał się w okolicznych lasach, współpracując z partyzantką. Zmarł 23 maja 1962 r. Odznaczony  Srebrnym Krzyżem Orderu Virtutti Militari.

• Stefan Misztalski - Cedzyna (p. kielecki), Cmentarz Komunalny w Kielcach, Kwatera GM 7, rząd 9, grób 6 (ul. Cmentarna 5, 25-253 Kielce)

Stefan Misztalski (1914–1984). Urodzony 28 marca 1914 r. w Siekierno na Kielecczyźnie. Syn Władysława i Rozalii z domu Łakomiec. W latach 1938–1939 odbywał czynną służbę wojskową w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. Służbę na Westerplatte pełnił od 31 marca 1939 r. W dniu rozpoczęcia agresji był na posterunku przy bramie kolejowej, a następnie w punkcie obserwacyjnym nad morzem. Kontuzjowany i ranny w głowę. W niewoli przebywał w obozie jenieckim w Stalagu I A (nr jeńca 1896). Po wojnie powrócił do domu na Kielecczyznę. Odznaczony pośmiertnie Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Bolesław Nidziński - Małogoszcz (p. kielecki), Cmentarz Parafialny (ul. Cmentarna 5A, 28-366 Małogoszcz)

Bolesław Nidziński (1915-1995). Urodzony 3 kwietnia 1915 r. w Zakracze, powiat Jędrzejów. Syn Piotra i Franciszki z Sobierajów. Przed powołaniem do wojska terminował u szewca. W latach 1938/1939 odbywał czynną służbę wojskową w 4. Pułku Piechoty w Kielcach. Na Westerplatte przybył 17 marca 1939 r. w stopniu starszego legionisty, l lipca awansowany do stopnia kaprala. W czasie walki był w obronie wartowni nr 3 jako celowniczy km. Kontuzjowany i ranny. Niewolę przeżył jak większość kolegów w obozie jenieckim w Prusach Wschodnich, wykorzystywany do prac polowych. W 1942 r. był operowany w jenieckim szpitalu na wyrostek robaczkowy. Po latach niewoli powrócił w marcu 1945 r. do domu rodzinnego. Stopień ppor. w stanie spoczynku i umundurowanie oficerskie otrzymał w 1990 r. Zmarł nagle 26 lipca 1995 r. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtutti Militari.

• Leon Pająk - Kielce, Cmentarz Parafialny Stary, Sektor I-C / Rząd 4 / Grób 11 (ul. Księdza Piotra Ściegiennego 12, 25-032 Kielce)

Leon Pająk (1909-1990). Urodził się 5 października 1909 r. w Krasnej Dąbrowie (obecnie pow. radomski). Jego rodzice – Stanisław i Weronika z Kolbarczyków prowadzili gospodarstwo rolne. Ukończył Szkołę Powszechną w  Krasnej Dąbrowie, a  także pięć klas Gimnazjum Koedukacyjnego w  Kozienicach. Od  1926 r. uczęszczał do  Gimnazjum Biskupiego w  Pińsku, gdzie w  1929 r. zdał maturę. Przez rok był słuchaczem kierunku filozofia w  Seminarium Duchownym w  Pińsku. W  1931  r. podjął naukę w Szkole Podchorążych Piechoty nr 5 w Krakowie, a po jej ukończeniu wstąpił do  Szkoły Podchorążych Piechoty w  Ostrowie-Komorowie. W  sierpniu 1934 r. otrzymał promocję oficerską na  stopień podporucznika i  przydział do 4 ppl w Kielcach. W latach 1935–1938 Leon Pająk był dowódcą plutonu i wykładowcą w Dywizyjnej Szkole Podchorążych Rezerwy. Po  awansowaniu na  porucznika w  marcu 1938 r. otrzymał dowództwo kompanii ckm. Rok później, jako dowódca plutonu wartowniczego, zameldował się w Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. W lipcu 1939 r. otrzymał specjalny urlop, wrócił wówczas do Kielc i wziął ślub z Jadwigą Sulikowską. W czasie niemieckiej agresji na półwysep, był dowódcą placówki „Prom”. Został bardzo ciężko ranny już pierwszego dnia walk. Przetransportowany do koszar, przeżył dzięki staraniom lekarza, kpt. Mieczysława Słabego. Po kapitulacji Westerplatte, Pająk został przewieziony do gdańskiego szpitala, gdzie przez kilka miesięcy był leczony. Następnie podzielił los swoich kolegów oficerów z Westerplatte – trafił do niemieckiego obozu jenieckiego. Najpierw został ulokowany w obozie XII A w Hadamarze, a w maju 1942 r. przeniesiony do obozu VII A w Murnau. Po wyzwoleniu oflagu w Murnau przez Amerykanów 29 kwietnia 1945 r., por. Pająk pozostał w obozie wraz z innymi oficerami. Ze względu na niewyjaśnioną jeszcze sytuacją byłych jeńców wojennych nadal pozostawali oni w izolacji, chociaż mieli lepsze warunku bytowe i więcej swobody. W sierpniu 1945 r. znalazł się wśród żołnierzy, którzy na własną rękę przedostali się do Włoch, co było w dużej mierze efektem przypadkowego spotkania z kolegą ze Szkoły Podchorążych Piechoty. W 2. Korpusie Polskim został przydzielony do 9. Batalionu Strzelców Karpackich. We Włoszech por. Pająk spotkał swojego przełożonego z czasów Westerplatte – mjr. Henryka Sucharskiego. Jako dowódca kompanii w 9. Batalionie, Leon Pająk został przeniesiony wraz z oddziałem do Anglii we wrześniu 1946 r. Tam zgłosił chęć powrotu do kraju i 5 grudnia 1946 r. powrócił do Polski statkiem handlowym „Rave Marine”. Okręt zacumował przy półwyspie Westerplatte, który Pająk zobaczył ponownie pierwszy raz po 7 latach. Po powrocie do ojczyzny zamieszkał z żoną Jadwigą w Kielcach. W styczniu 1947 r. podjął pracę w Kieleckich Zakładach Wyrobów Metalowych (wówczas Huta Ludwików) jako referent. Podjął starania o przyjęcie do „ludowego” Wojska Polskiego, z przydziałem do jednostek obrony Wybrzeża lub garnizonu w Gdańsku, z czego po kilku miesiącach zrezygnował. W 1953 r. został zwolniony z pracy z powodów politycznych. Ze względu na fakt, że przed wojną był oficerem WP, nie mógł pracować w  przemyśle ciężkim. Podjął pracę w  Centrali Handlowej Żelaza i Stali w Kielcach, a do pracy w Zakładach Metalowych powrócił dopiero w 1956 r. Na emeryturę przeszedł w 1982 r. Leon Pająk szeroko udzielał się społecznie, działał w ZBoWiD. Jego dużą zasługą było scalenie środowiska westerplatczyków, zwłaszcza tych mieszkających na Kielecczyźnie. Odwiedzał wiele szkół oraz zakładów pracy i podczas spotkań przybliżał historię obrony Westerplatte. W 1977 r. otrzymał Medal Komisji Edukacji Narodowej, a w uznaniu zasług w 1983 r. honorowe obywatelstwo Kielc.

• Józef Paszkowski - Kielce, Cmentarz Parafialny Piaski w Kielcach, Kwatera 5 / Rząd 12 / Grób 29 (ul. Zagnańska, 25-528 Kielce)

Józef Paszkowski (1914-1996). Urodzony 12 lipca 1914 r. we wsi Chomentów, gmina Sobków, województwo kieleckie. Syn Jana i Antoniny z domu Cierpiała. Przed powołaniem do wojska był stangretem w majątku. W latach 1938/1939 odbywał czynną służbą wojskową w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. Służbę na Westerplatte pełnił od 31 marca 1939 r. W czasie obrony jako celowniczy km był w obsadzie placówki "Przystań". Był ranny w nogę. Z Westerplatte przewieziony do szpitala. Po leczeniu skierowany do obozu jenieckiego Stalag VI F w Nadrenii. Po wyzwoleniu 5 marca 1945 r. przez Amerykanów powrócił do kraju. Od 1946 r. pracował w dziale technicznym w PKS-ie w Kielcach. Stopień ppor. w stanie spoczynku wraz z umundurowaniem oficera Wojska Polskiego otrzymał w 1990 r. Zmarł 16 listopada 1996 r. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtutti Militari i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

• Marian Pociecha – Wąchock (p. starachowicki), Cmentarz Parafialny Sektor B2/ Rząd 6/ Grób 12 (św. Rocha 31, 27-215 Wąchock)

Marian Pociecha (1915-2001). Urodzony 30 czerwca 1915 r. w Starachowicach. Syn Andrzeja i Marii. Ukończył sześć oddziałów szkoły powszechnej. W latach 1938-1939 odbywał czynną służbę wojskową w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. Na Westerplatte przybył 31 marca 1939 r. w stopniu starszego legionisty, jako karabinowy, a 21 maja awansowany do stopnia kaprala. W czasie obrony walczył w obsadzie wartowni nr 4. Po kapitulacji skierowany do niemieckiej niewoli do Stalagu I A. Zimą z 1939/1940 r. pracując w majątku przy oporządzaniu stadniny konnej usiłował zbiec. Ucieczka się nie powiodła. W rocznicę napaści Niemiec hitlerowskich na Polskę l września uciekał po raz drugi. Tym razem skutecznie. 17 września 1940 r. był już w Starachowicach. Przez rok się ukrywał. Po wyrobieniu kennkarty w listopadzie 1941 r. rozpoczął pracę jako ślusarz w Starachowickich Zakładach Broni i Amunicji. Po wojnie pracował w Zakładzie Doświadczalnym w Starachowickiej Fabryce Samochodów Ciężarowych. Nominację na stopień ppor. w stanie spoczynku otrzymał w 1989 r. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtutti Militari i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

• Stanisław Pokrzywka - Bodzentyn, Cmentarz Parafialny Sektor B (26-010 Bodzentyn)

Stanisław Pokrzywka (1915-1999). Urodzony 8 maja 1915 r. w Świętomarzu, gmina Tarczek, powiat Iłża. Syn Władysława i Józefy z Rutkowskich. Przed powołaniem do wojska pracował u okolicznych gospodarzy. W latach 1938-1939 odbywał czynną służbę wojskową w 4. Pułku Piechoty w Kielcach, skąd na Westerplatte przybył 5 kwietnia 1939 r. jako celowniczy karabinów maszynowych. W czasie obrony walczył w obsadzie placówki "Prom", a po jej zniszczeniu w koszarach. Był ranny. Po kapitulacji zabrany do niewoli, do Stalagu I A. Oswobodzony w miejscowości Topiał wiosną 1945 r. Po wojnie jako robotnik pracował w kamieniołomach na Kielecczyźnie, następnie w przedsiębiorstwie Gospodarstwa Rolnego w Sieradowicach. Nominację na stopień ppor. w stanie spoczynku otrzymał w 1989 r. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtutti Militari i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

• Julian Rejmer - Kielce, Cmentarz Parafialny Stary, Kwatera 9C, mogiła 170A (ul. Księdza Piotra Ściegiennego 12, 25-032 Kielce)

Julian Rejmer (1915-1990). Urodzony 22 lutego 1915 r. w Opocznie, powiat Kielce. Syn pracownika PKP Juliana i Anny z domu Wyporkiewicz. Przed powołaniem do wojska pracował jako wędliniarz w Kielcach. W marcu 1938 r. wcielony do 4. Pułku Piechoty w Kielcach. 27 września 1938 r. skierowany do Szkoły Podoficerskiej i 10 marca 1939 r. awansowany do stopnia starszego legionisty. Służbę na Westerplatte pełnił od 17 marca 1939 r. Walczył jako karabinowy w obronie wartowni nr 4. Po kapitulacji wzięty do niewoli, do Stalagu I A. W lipcu 1942 r. zwolniony przez lekarza obozowego powrócił na Kielecczyznę. W sierpniu 1943 r. wstąpił do oddziału partyzanckiego AK, dowodzonego przez Pawła Stępnia pseudonim "Gryf". W 1944 r. brat udział w walkach z okupantem pod Antoniowem, Mniowem, Gruszką i w Lasach Snochowickich jako dowódca ckm, mając pseudonim "Ryś". Po wyzwoleniu jako żołnierz AK ukrywał się. Po ujawnieniu się oddziału "Barabasza" też się ujawnił. Zmarł 18 grudnia 1990 r. Pochowany na Starym Cmentarzu w Kielcach. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtutti Militari, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

• Edward Rokicki - Pierzchnica (p. kielecki), Cmentarz Parafialny, idąc chodnikiem 7 rząd od końca (ul. Kościelna 17, 26-015 Pierzchnica)

Edward Rokicki (1914–1989).  Urodzony 22 czerwca 1914 r. w Sosnowcu. Syn Michała i Marianny z domu Czubatów. Przed powołaniem do wojska był robotnikiem leśnym w miejscowości Szczecno koło Kielc. W latach 1938-1939 r. odbywał czynną służbę wojskową w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. Służbę na Westerplatte pełnił od 5 kwietnia 1939 r. jako saper. W czasie obrony walczył na placówce "Przystań". Był ranny. W niewoli przebywał w obozie Stalag I A, pracując w niemieckich folwarkach. 12 stycznia 1941 r. zbiegł i powrócił na Kielecczyznę. Wstąpił do oddziałów partyzanckich, do brygady Mariana Sołtysiaka ps. "Barabasz" i do wyzwolenia pod ps. "Młot" walczył z okupantem. Po wyzwoleniu ujawnił się i pracował jako robotnik leśny w Leśnictwie Szczecno z siedzibą w Pierzchnicy. Zmarł 24 listopada 1989 r. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtutti Militari.

• Bolesław Rybak - Kielce, Cmentarz Prawosławny, Aleja Kopcowa (ul. P. Ściegiennego 14)

Bolesław Rybak (1915-1989). Urodzony 14 sierpnia 1915 r. w Bolechowicach, powiat Kielce. Syn Józefa i Józefy. 23 marca 1938 r. wcielony do 4. Pułku Piechoty w Kielcach. Ukończył kurs celowniczych ckm. Na Westerplatte przybył 31 marca 1939 r. jako starszy legionista ze specjalizacją celowniczego. Podczas obrony walczył w wartowni nr 3. Był kontuzjowany. W niewoli jenieckiej przebywał w Prusach Wschodnich. Powrócił do domu w lutym 1945 r. Zmarł 1 lutego 1989 r. Odznaczony Krzyżem Walecznych i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, pośmiertnie  Srebrnym Krzyżem Orderu Orderu Virtutti Militari.

• Ignacy Skowron - Brzeziny gm. Morawica, Cmentarz Parafialny, sektor A3, rząd 5, grób 2 (Chęcińska 291, 26-026 Brzeziny)

Ignacy Skowron (1915–2012). Był synem Jana i Klary z Rudników. Przed powołaniem do wojska służył dorywczo w gospodarstwach rolnych, a od 1936 pracował w młynie „Kłos” koło Kadzielni. W marcu 1938 r. został powołany do 4 pułku piechoty Legionów (Kielce-Bukówka). We wrześniu został oddelegowany do szkoły podoficerskiej na Bukówce, którą ukończył w marcu 1939 roku. Na Westerplatte przybył 31 marca 1939 jako starszy legionista. 20 maja 1939 awansowany do stopnia kaprala. W czasie obrony walczył w wartowni nr 2. Z niewoli jenieckiej ze Stalagu I A w okolicach Królewca został zwolniony 5 listopada 1940 z powodu choroby. 15 października 1941 podjął pracę w kolejnictwie jako robotnik fizyczny. Rozpoczął też działalność konspiracyjną, najpierw w Związku Walki Zbrojnej, później Armii Krajowej. Informował o transportach niemieckich i przemieszczaniu się wojsk.  W 1989 otrzymał nominację na stopień podporucznika w stanie spoczynku, a w następnych latach uzyskał kolejne awanse aż do stopnia majora. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Władysław Stopiński - Skarżysko Kościelne (p. skarżyski), Cmentarz Parafialny, sektor E, rząd 10, grób 3 (ul. Kościelna 16 26-110 Skarżysko Kościelne)

Władysław Stopiński (1915–2010). W marcu 1939 r. przeniesiony do Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. W czasie jej obrony walczył na placówce „Prom”. Po kapitulacji dostał się do niemieckiej niewoli w stalagu. Po wojnie pracował w PKP w Skarżysku-Kamiennej jako komendant Służby Ochrony Kolei. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Bolesław Więckowicz - Kozłów k. Małogoszcza, Cmentarz Stary, sektor B, grób 277 (28-366 Kozłów)

Bolesław Więckowicz (1915–1969). Do zasadniczej służby wojskowej powołany w 1938 r. W składnicy Westerplatte pełnił służbę wartowniczą od 5 kwietnia 1939 r. jako starszy legionista, jednak 1 lipca został awansowany na kaprala. W czasie obrony Westerplatte walczył w wartowni nr 1, w czasie walk został ogłuszony i ranny. Po kapitulacji trafił do obozu jenieckiego z którego powrócił dopiero w 1945. Pośmiertnie odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Jan Zdeb - Kozłów k. Małogoszcza, Cmentarz Stary, sektor E, grób 614 (28-366 Kozłów)

Jan Zdeb  (1915–1989). Syn Wincentego i Katarzyny z Jastrzębów. Przed powołaniem do wojska pomagał ojcu w gospodarstwie, pracując równocześnie w pobliskim majątku. Ożenił się w 1936 r. z Leokadią Wroną. Do odbycia służby wojskowej powołany został w 1938 r. do 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. Na Westerplatte przybył 17 marca 1939 r. jako karabinowy. W czasie obrony początkowo walczył na placówce „Prom”, a po jej zniszczeniu w obsadzie wartowni nr l. Po kapitulacji jako jeniec wojenny przebywał w Stalagu I A, wykonując prace budowlane i polowe do wiosny 1945 r. Wraz z wycofującymi się przed linii frontu Niemcami został ewakuowany na Suwalszczyznę. Podczas próby ucieczki schwytany i osadzony w Stutthofie. Jeszcze tego samego dnia udało mu się zbiec i powrócić do rodziny. Nominację na stopień ppor. w stanie spoczynku – w 1989 r. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

• Stanisław Zych - Piekoszów, Cmentarz Parafialny, kwatera 5, rząd 3, grób 12 (ul. Cmentarna 6,  26-065 Piekoszów)

Stanisław Zych (1914–1997). Syn Jana i Jadwigi. Przed powołaniem do wojska pracował w kamieniołomach w Jaworzni. W latach 1938–1939 czynną służbę wojskową odbywał w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. Na Westerplatte przybył 31 marca 1939 r. jako legionista ze specjalizacją celowniczy karabinów maszynowych. W czasie obrony walczył w wartowni nr 5, gdzie został ciężko kontuzjowany i ranny w głowę. Po kapitulacji wywieziono go do Stalagu I A. Przez pięć lat niewolniczej tułaczki zmieniał miejsca pracy u bauerów. Po wyzwoleniu wiosną 1945 r. powrócił do rodzinnej wsi, gdzie podjął pracę w kamieniołomach. Nominację na stopień ppor. w stanie spoczynku otrzymał w 1989 r. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.