Instytut Pamięci Narodowej - Kielce

Dr Michał Wenklar przypomniał historię życia Władysława Tykwińskiego, zwrócił uwagę, że nie tylko on, ale również jego bliscy zapłacili najwyższą cenę, stając w obronie wolnej Polski.

- To popiersie będzie nam przypominać nie tylko o samym „Kracie”, ale też o wysiłku Polskiego Państwa Podziemnego, o wysiłku tych najmłodszych żołnierzy Szarych Szeregów, i o tragicznej kolei losów walczących w czasie II wojny światowej. Cieszę się, że Instytut Pamięci Narodowej mógł wziąć udział w przygotowaniu tego popiersia. Jestem przekonany, że będzie ono miejscem wspaniałej lekcji historii. Nie będziemy musieli szukać wzorców bohaterów gdzieś daleko, ale będziemy go mogli znaleźć wśród tych, którzy chodzili do tych samych szkół, do tego samego kościoła, po tych samych ulicach. Oddaję hołd Władysławowi Tykwińskiemu „Kracie” i wszystkim zamordowanym po obławie 9 czerwca 1943 roku – podkreślił.
 

Popiersie wykonane z białego marmuru na postumencie z piaskowca stanęło pod blokiem numer 113 przy ul. 11 Listopada, w miejscu, gdzie 9 czerwca 1943 r. Władysław Tykwiński został zabity przez Niemców.

Odsłonięcie pomnika poprzedziła msza święta w Archiopactwie Cysterskim w Jędrzejowie. 

Podczas uroczystości najbliższą rodzinę Władysława Tykwińskiego reprezentował Antoni Rokicki.

Władysław Tykwiński ps. „Krata”

Kapral podchorąży, dowódca oddziału egzekutywy AK w Jędrzejowie, instruktor podharcmistrz urodził się 19 grudnia 1919 r. w Warszawie. Przedwojenny harcerz, były hufcowy i komendant Szarych Szeregów. Do Jędrzejowa sprowadził się w 1930 r., tu kontynuował naukę oraz należał do drużyny harcerskiej. W 1938 r. rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, ale naukę przerwał wybuch II wojny światowej. Od razu przyłączył się do tajnego nauczania młodzieży oraz aktywnie działał w organizowaniu tajnego harcerstwa na terenie Jędrzejowa. 

Jako przedwojenny harcerz i instruktor harcerski zorganizował dwie drużyny tajnego harcerstwa w Jędrzejowie. Kontakt z instruktorami Komendy Chorągwi Harcerzy w Kielcach nawiązał już w październiku. Od marca 1942 r. kierował ośrodkiem Szarych Szeregów – był komendantem „Roju” BS w Jędrzejowie. 9 czerwca 1943 r. z zastępcy awansował na kierownika wywiadu i kontrwywiadu ZWZ/AK w Jędrzejowie. Był również dowódcą sporej grupy dywersyjnej.

Już w marcu 1943 r. znalazł się na listach gestapo jako podejrzany o działalność polityczną. Od tej pory musiał się ukrywać. Żona Władysława, która również była przedwojenną harcerką i, jak on, należała do ruchu oporu, została aresztowana przez Niemców 19 marca 1943 r., a następnie zamordowana w Oświęcimiu. Miała zaledwie 24 lata.

Po udanym zamachu na Helmuta Kappa przeprowadzonym przez grupę ppor. Hieronima Piaseckiego ps. „Zola”, Niemcy w odwecie aresztowali oraz rozstrzeliwali mieszkańców miasta.

9 czerwca 1943 r. niemiecka kula dosięgnęła również „Kratę”. Zginął w pobliżu miejsca, gdzie się ukrywał.

Źródło: interentowa strona NSZZ Solidarność Regionu Świętokrzyskiego