Wydarzenie zainauguruje msza polowa, celebrowana przez Jego Ekscelencję Księdza Biskupa Andrzeja Kaletę. Następnie w programie przewidziano przemówienia, prelekcję dr Karoliny Trzeskowskiej-Kubasik pt. „Zbrodnie niemieckie w Lesie Wełeckim koło Buska-Zdroju", apel poległych, salwę honorową oraz składanie wieńców przed pomnikiem.
Według ustaleń Instytutu Pamięci Narodowej, egzekucje na terenie Lasu Wełeckiego miały miejsce w latach 1943-1945. Ostatniej zbrodni dokonano 12 stycznia 1945 r., dzień przed wkroczeniem Sowietów do Buska-Zdroju.
Egzekucje odbywały się w różnych częściach Lasu Wełeckiego, najczęściej w rejonie sosny z obnażonymi korzeniami. Ich wykonawcami byli funkcjonariusze żandarmerii niemieckiej z Buska-Zdroju oraz Policji Bezpieczeństwa (Sicherheitspolizei). Największy odsetek ofiar stanowili żołnierze Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich. Wśród ofiar niemieckich egzekucji znajdowały się również kobiety i dzieci.
Liczba osób rozstrzelanych na terenie Lasu Wełeckiego jest trudna do ustalenia. Według różnych źródeł archiwalnych na jego obszarze zamordowano od 500 do nawet 1000 osób. Ustalono 110 nazwisk ofiar.
W historiografii polskiej utarł się pogląd, jakoby po przeprowadzeniu udanego zamachu na Maxa Petera okupant niemiecki nie zastosował represji wobec miejscowej ludności. W rzeczywistości, 19 lipca 1944 r. w Lesie Wełeckim rozstrzelano 29 osób – żołnierzy Armii Krajowej lub Batalionów Chłopskich. Była to zarazem największa egzekucja na tym terytorium. Jej ofiarami byli mieszkańcy Buska-Zdroju, Jarosławic, Łęki, Pińczowa, Tuczęp oraz Słupi.
Instytut Pamięci Narodowej ustalił nazwiska 24 osób, zamordowanych wówczas przez Niemców (odnośnie do dwóch kolejnych osób w źródłach archiwalnych istnieją rozbieżności dotyczące ich daty śmierci, należy jednakże przypuszczać, że śmierć poniosły 19 lipca 1944 r.).
Polecamy lekturę materiałów:
- Dr Karolina Trzeskowska-Kubasik, „Zamach na Maxa Petera – kata Kreishauptmannschaft Busko – 12 lipca 1944 roku”
- Dr Karolina Trzeskowska-Kubasik, „Egzekucja 26 listopada 1943 r. w Lesie Wełeckim koło Buska-Zdroju”
- Dr Karolina Trzeskowska-Kubasik „Zbrodnie niemieckie w Lesie Wełeckim koło Buska-Zdroju”
