English versionW wydaniu:
- Dr Robert Piwko, naczelnik Delegatury IPN w Kielcach – Aparat represji na Kielecczyźnie w latach 1944-1956
Pierwsze akty zbrodni o charakterze politycznym oraz fala represji miały miejsce w drugiej połowie 1944 r. Doszło wówczas do mordów politycznych, zatrzymań i izolacji żołnierzy Armii Krajowej, członków Polskiego Państwa Podziemnego i przedstawicieli środowisk niepodległościowych. Odnotowano również pierwsze wywózki zatrzymanych Polaków na tereny sowieckiej Rosji. Trafili oni głównie do obozów pracy na Wschodzie, a ich powroty przypadały na koniec lat czterdziestych XX w.
- Komunistyczny aparat represji był „mieczem i tarczą” komunistycznej partii – rozmowa z dr. hab. Filipem Musiałem, dyrektorem Oddziału IPN w Krakowie
„Najbardziej ogólnie moglibyśmy powiedzieć, że komunistyczny aparat represji był „mieczem i tarczą” komunistycznej partii, narzędziem w jej ręku. W pierwszej fazie miał umożliwić spacyfikowanie społeczeństwa i zdławienie oporu – w sposób brutalny i bezwzględny. W fazie drugiej miał zapewnić komunistom możliwość sprawowania władzy, a więc trzymać społeczeństwo w ryzach i stabilizować monopolistyczną władzę komunistów.”
- Dr Robert Piwko – Duljasz – pierwszy szef „bezpieki” na Kielecczyźnie
Wydaje się, że postawa Hipolita Duljasza była hybrydą zbudowaną z różnych, ale w większości cech negatywnych. Analizując materiały zachowane w aktach osobowych znajdziemy szereg świadectw z których wyłania się obraz funkcjonariusza „bezpieczeństwa” i członka partii komunistycznej w pełni dyspozycyjnego, niekiedy skrajnie uległego wobec przełożonych. Jednocześnie, z tych samych dokumentów wyziera wizerunek człowieka w znacznym stopniu zdemoralizowanego, nadużywającego władzy, który charakteryzował się skłonnościami do popełniania wykroczeń i przestępstw.
- Marek Jończyk, Referat Badań Historycznych Delegatury IPN w Kielcach – Kieleckie siedziby UB w latach 1944-1954
Uderzająca jest olbrzymia skala badanego zjawiska. Na przestrzeni ostatnich lat w wyniku działań prowadzonych przez pracowników IPN, ustalono w całej Polsce ponad 500 obiektów będących siedzibami szeroko pojętego komunistycznego aparatu represji. Znajdowały się w nich areszty i więzienia UB i MO, jak również służb sowieckich – Armii Czerwonej i NKWD. Na terenie województwa świętokrzyskiego ustalono 58 takich miejsc, z czego aż 24 znajdowały się w Kielcach. Jednak o tragicznej ówczesnej rzeczywistości decydowały nie miejsca lecz ludzie i ich działania.
- Dr Izabela Bożyk, Referat Badań Historycznych Delegatury IPN w Kielcach – Oprawcy z kieleckich Urzędów Bezpieczeństwa
Dzięki otwarciu archiwów i zaangażowaniu historyków wiemy dziś, że przedstawione struktury i służący w nich funkcjonariusze byli odpowiedzialni za stosowanie represji wobec osób i środowisk uznanych przez partię komunistyczną za wrogie. W okresie Polski „ludowej”, w czasie nierzadko fasadowych rozliczeń funkcjonariuszy, powstało określenie „o stosowaniu niedozwolonych metod śledczych”. Ten nieco zniekształcający termin opisuje faktycznie brutalność związaną ze stosowaniem mechanizmów psychicznego i fizycznego wymuszania zeznań przez funkcjonariuszy resortu.
- Prof. dr hab. Adam Massalski – Po śmierci Józefa Stalina… Wystąpienie szefa bezpieki kieleckiej na III Konferencji Statutowej KW PZPR w Kielcach 1953 r.
Statut PZPR przewidywał, że co kilka lat w każdym województwie odbywać się będzie Konferencja Sprawozdawczo – Wyborcza partii. Zwłaszcza w czasach stalinowskich było to starannie wyreżyserowane wydarzenie „pod dyktando centralnych władz partyjnych”. Konferencje zatwierdzały i rozpatrywały sprawozdania ustępujących władz i uchwalały dalsze programy działań, zgodnie ze ścisłymi wytycznymi Komitetu Centralnego PZPR. Nad prawidłowym przebiegiem obrad czuwali przysłani z Warszawy członkowie władz centralnych partii. Należy pamiętać, że w czasach Polski „ludowej” miała ona monopol na władzę w państwie, nie licząc się ze zdaniem społeczeństwa. Narzędziem zaś do utrzymania go w posłuszeństwie był szeroko rozbudowany aparat represji, kontrolowany przez kierownictwo PZPR.
- Dr Monika Komaniecka-Łyp, Oddział IPN w Krakowie – Kulisy pracy bezpieki (1945-1956)
W okresie stalinowskim (praktycznie do 1956 r.) w pracy operacyjnej najważniejsza była praca z agenturą. Wykorzystywano również techniczne środki pozyskiwania informacji: obserwację, podsłuchy i tajne podglądy oraz perlustrację korespondencji. Od 1955 r. praca operacyjna znacznie się wyspecjalizowała – stosowano różne metody i odpowiadające im sprawy (sprawy rozpracowania agenturalnego, agenturalnego sprawdzenia, ewidencyjno-obserwacyjne, teczki obiektowe i zagadnieniowe).