English versionW wydaniu:
- Dr Robert Piwko, naczelnik Delegatury IPN w Kielcach – Godnie ku wolności
Wydarzenia z sierpnia i września 1980 r. miały charakter przełomowy. Komitety strajkowe reprezentujące poszczególne zakłady wraz z oficjalnymi przedstawicielstwami władz państwowych podpisały porozumienia kończące strajki oraz gwarantujące realizację przedkładanych postulatów. Porozumienia takie zawarto kolejno w Szczecinie, Gdańsku, Jastrzębiu-Zdroju i Dąbrowie Górniczej w sierpniu i wrześniu 1980 r.
- Szymon Kiełb, uczeń Liceum Ogólnokształcącego w Zespole Szkół im. Oddziału Partyzanckiego AK „Jędrusie” w Połańcu – Historia jest moją pasją
Historie działaczy „Solidarności” budzą podziw, zaciekawiają i pokazują, że ludzie pomimo różnic powinni mówić jednym głosem, szczególnie w obliczu zagrożeń, niesprawiedliwości czy ucisku.
- Wywiad Pauliny Baran, redaktor „Echa Dnia” – Waldemar Bartosz, człowiek, który za życia stał się legendą świętokrzyskiej „Solidarności”
- Czułem, że idzie nowe, coś, co jest niezależne, co nie jest trzymane za uzdę ówczesnych władz. Wtedy powstała „Solidarność”, panna „S”, jak ją nazwaliśmy. Wtedy w tej pannie „S” się zakochałem i kocham ją do dziś – mówi w wywiadzie Waldemar Bartosz.
- Dr Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki, Delegatura IPN w Kielcach - Zaczęło się w „Iskrze”. Narodziny związku w regionie świętokrzyskim
Pracownicy wybrali Zakładowy Komitet Strajkowy oraz wydziałowe trójki pracowników. Wśród 32 postulatów skierowanych pod adresem administracji zakładowej, władz miasta, zjednoczenia i ministerstwa, wręczonych dyrektorowi fabryki, na pierwszym miejscu zapisano: „Popieramy postulaty zgłoszone przez Wybrzeże”. Żądano również dopuszczenia do środków masowego przekazu wypowiedzi przedstawicieli MKS Wybrzeże.
- Dr Marzena Grosicka, Delegatura IPN w Kielcach – Pierwsze strajki w Fabryce Samochodów Specjalizowanych „Polmo SHL” w Kielcach
Podpisanie porozumień sierpniowych i narodziny „Solidarności” spowodowało przełom w historii Polski. Przedstawiciele komitetów założycielskich z całego kraju zdecydowali się 17 września 1980 r. powołać jedną, scentralizowaną organizację, pod nazwą Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” z siedzibą w Gdańsku. Wrzesień 1980 r. przyniósł wiele spektakularnych wydarzeń także na terenie Kielecczyzny. Pracownicy kolejnych zakładów upominali się o swoje prawa.
- Dr Barbara Kasprzyk-Dulewicz – Strajk w ZM „Predom-Mesko” w Skarżysku-Kamiennej
Protest został poważnie potraktowany przez władze zakładu. Dyrekcja przedsiębiorstwa podjęła rozmowy ze strajkującymi i poprosiła o czas na rozpatrzenie postulatów. Równocześnie rozpoczęła się akcja Służby Bezpieczeństwa. Najbardziej aktywnych uczestników przesłuchiwano, a także przeprowadzono rewizje w ich mieszkaniach. Przedstawiciele istniejących związków i partii starali się przekonać załogę, że powstanie wolnego związku zawodowego nie jest możliwe, a strajki na Wybrzeżu są wynikiem działań „wichrzycieli”.
- Paweł Perchel, Stowarzyszenie „Wolni i Solidarni 1980-1989” - Narodziny starachowickiej „Solidarności”
Mimo represji, prób zastraszania i manipulacji ze strony aparatu władzy, w Starachowicach - podobnie jak w całym kraju - dojrzewała nowa siła społeczna. Zastraszona po wydarzeniach Czerwca 1976 roku załoga FSC i innych zakładów pracy stopniowo odzyskiwała wiarę w możliwość zmian. Narodziny „Solidarności” były nie tylko wyrazem sprzeciwu wobec pogarszających się warunków życia, ale przede wszystkim aktem odwagi i symbolem dążenia do budowy niezależnego, sprawiedliwego społeczeństwa.