Instytut Pamięci Narodowej - Kielce

Cykl spotkań to projekt opracowany i zrealizowany przez Jakuba Mularczyka z Referatu Edukacji Narodowej. Pierwsze ze spotkań odbyło się 22 marca 2024 roku. Z tematem żołnierzy z Kielecczyzny broniących Westerplatte zapoznali się wówczas uczestnicy konkursu „Drogi do Niepodległości. Polacy w latach 1794 – 1918” w I LO im. Tadeusza Kościuszki w Starachowicach.

Następnie, o obrońcach Westerplatte, wśród których był pochodzący z Mniowa Stefan Kulczyński, usłyszeli również uczniowie Szkoły Podstawowej w Mniowie.

5 kwietnia, o patronach swojej szkoły – Bohaterach Westerplatte – posłuchali uczniowie klasy VIII Szkoły Podstawowej nr 12 w Kielcach. Spotkanie odbyło się w kieleckim „Przystanku Historia” IPN. Warto dodać, że zajęcia odbyły się w 85. rocznicę zameldowania się na Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte ostatni żołnierze przysłani z Kielc. Proces zasilania nadmorskiej placówki odbył się na przełomie marca i kwietnia 1939 r. i nie przebiegł tak gładko, jak przewidywano.

W środę 17 kwietnia 2024 roku Jakub Mularczyk z Referatu Edukacji Narodowej w Delegaturze IPN w Kielcach spotkał się z uczniami Akademickiej Szkoły Podstawowej im. Williama Shakespeare'a. Nasz edukator opowiedział czym było Westerplatte i jak to się stało, że spora grupa żołnierzy z Kielecczyzny broniła tego miejsca w pierwszych dniach II wojny światowej. Jak się okazuje, uczniowie z tej szkoły niedługo jadą na wycieczkę do Gdańska, by na własne oczy zobaczyć ważne miejsca z punktu widzenia historii Polski. Uzyskana wiedza z pewnością przyda się podczas zwiedzania.

W dniu 15 maja w „Przystanku Historia” o obronie Westerplatte usłyszeli uczniowie Zespołu Szkół Elektrycznych w Kielcach. Po wysłuchaniu prelekcji o Wojskowej Składnicy Tranzytowej i jej załodze, obejrzeli film „Kieleckie Westerplatte” w reż. S. Mazura. Uczestnicy spotkania otrzymali broszury „Z Kielecczyzny na Westerplatte”, które będą pomocne przy realizowaniu szkolnego projektu dotyczącego przedstawienia sylwetki wybranego westerplatczyka.

Na cmentarzu w Piekoszowie, dnia 5 czerwca, Jakub Mularczyk spotkał się z krewnymi westerplatczyka Stanisława Zycha, członkami klubu seniora oraz uczniami szkoły podstawowej. Przed zapaleniem zniczy na grobie Zycha w 27 rocznicę jego śmierci, zebrani wysłuchali opowieści o jego losach.

Dnia 30 sierpnia, w 48 rocznicę śmierci Władysława Barana, Jakub Mularczyk wraz z mjr. Tomaszem Wermińskim złożyli kwiaty i zapalili znicze, znajdującym się na cmentarzu św. Pawła w Sandomierzu. Następnie, w jednostce 3 Batalionu Radiotechnicznego odbyła się prelekcja o obronie Westerplatte i losach jej obrońców, ze szczególnym uwzględnieniem postaci Władysława Barana.

3 września, Jakub Mularczyk wygłosił prelekcję pt. „Losy kieleckich westerplatczyków” dla osób odbywających karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w Kielcach.

W sobotę 14 września 2024 roku Jakub Mularczyk z Referatu Edukacji Narodowej w Delegaturze IPN w Kielcach przeprowadził zajęcia w Dworze Starostów Chęcińskich w Podzamczu niedaleko Kielc. Były one skierowane do uczniów ze Szkoły Podstawowej nr 3 im. Króla Władysława Jagiełły w Parczewie. Nasz edukator przygotował lekcję z cyklu „Z Kielecczyzny na Westerplatte”.

26 września, w Szkole Podstawowej nr 1 im. Wespazjana Kochowskiego w Goleniowach odbyło się spotkanie wokół broszury „Z Kielecczyzny na Westerplatte”. Wprowadzeniem do spotkania była prelekcja o załodze Wojskowej Składnicy Tranzytowej i jej losach po kapitulacji placówki. Drugą częścią przygotowanego wydarzenia była rozmowa o kulisach powstawania broszury.

W Dniu Polskiego Państwa Podziemnego, 27 września, w Staszowskim Ośrodku Kultury odbył się wykład dot. losów obrońców Westerplatte, ze szczególnym uwzględnieniem postaci, które
w czasie II wojny światowej wspierały polskie podziemie niepodległościowe. Adresatami prelekcji byli uczniowie staszowskich szkół średnich.

Ostatnie spotkanie z zaplanowanego cyklu miało miejsce w filii Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Busku-Zdroju. Dn. 18 listopada, uczniowie buskich szkół średnich, poznali historię obrony Westerplatte i pochodzenie jej załogi. Słuchacze byli szczególnie zainteresowani losami obrońców pochodzących z ich miasta oraz okolic.

Ponadto, od kwietnia do października 2024 r. na antenie Radia eM zostały wyemitowane podcasty z cyklu pt. „Z Kielecczyzny na Westerplatte - śladami bohaterów Września 1939 r”.

Harmonogram audycji:

• 19.04 - Pluton wartowniczy z Kielc na Westerplatte
• 25.04 - Westerplatte – polska eksklawa
• 08.05 - Powojenne losy westerplatczyków
• 22.06 - Droga westerplatczyków do odznaczeń
• 26.07 - Ostatnie przygotowania do obrony Westerplatte
• 30.08 - Służba na Westerplatte w czasie pokoju
• 12.09 - Kielecka załoga w obronie Westerplatte
• 05.10 - Por. Leon Pająk – dowódca plutonu z Kielc

Popremierowe audycje można odsłuchać na stronie Radia eM Kielce.

***

Żołnierze z Kielecczyzny wysłani w pierwszym rzucie wyjechali 16 marca 1939 r., a na półwyspie Westerplatte pojawili się dzień później.  Druga tura wyruszyła tydzień później i napotkała na swojej drodze komplikacje. W tym czasie, III Rzesza zajęła litewską Kłajpedę, a polskie dowództwo obawiało się, że kolejnym celem ekspansji Adolfa Hitlera będzie Wolne Miasto Gdańsk wraz z półwyspem Westerplatte. Wymiana załogi w takich warunkach była ryzykowna. Napięcie opadło dopiero po kilku dniach i żołnierze w trzech rzutach zostali przewiezieni do WST. Ostatnia grupa przybyłych z Kielc żołnierzy dotarła na Westerplatte 5 kwietnia 1939 r., czekając blisko dwa tygodnie w Gdyni.

Już sam przejazd pociągiem przez Gdańsk budził niepokój wśród żołnierzy – liczne symbole nazistowskie w mieście oraz agresywne podejście niemieckich kolejarzy nie zwiastowały niczego dobrego. Samo położenie placówki, która graniczyła wyłącznie z Wolnym Miastem Gdańskiem było uciążliwe dla pełniących tam służbę polskich żołnierzy. Najcięższy moment nastał 1 września 1939 r., kiedy o godz. 4:48 pancernik Schleswig-Holstein ostrzelał polską składnicę, rozpoczynając pierwszą bitwę II wojny światowej.