Jak co roku, oddamy hołd ofiarom pacyfikacji wsi Michniów z lipca 1943 roku. Miejscowość ta stała się symbolem cierpienia polskiej wsi podczas II wojny światowej. Nieprzypadkowo właśnie 12 lipca, w rocznicę pierwszego dnia niemieckiej pacyfikacji tej miejscowości, obchodzimy Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej. To święto państwowe, które zostało ustanowione w 2017 r. Tego dnia szczególnie wspominamy i czcimy pamięć wszystkich mieszkańców polskich wsi – ofiar represji okupantów z lat 1939-1945.
Michniów, 12 lipca (niedziela) – harmonogram uroczystości:
- 13.50 – powitanie uczestników i wprowadzenie pocztów sztandarowych;
- 14.00 – msza święta polowa w intencji ofiar pacyfikacji;
- 15.00 – wspólne odśpiewanie hymnu państwowego oraz powitanie gości;
- 15.30 – wstąpienia przedstawicieli organizatora, władz państwowych i samorządowych;
- 16.30 – ceremonia złożenia wieńców i zniczy pod Mogiłą Pomordowanych;
- 17.30 – zakończenie uroczystości.
Patronat Honorowy nad obchodami objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki.
Organizatorzy: Muzeum Wsi Kieleckiej – Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie, Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego, Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach.
W czasie II wojny światowej wieś kielecka doświadczyła wielu aktów przemocy ze strony okupacyjnych władz niemieckich: wywózek na roboty przymusowe, łapanek, aresztowań, pojedynczych i zbiorowych zabójstw oraz pacyfikacji. Szczególne nasilenie niemieckich represji nastąpiło w latach 1943-1944.
Pacyfikacja Michniowa miała być karą za wsparcie, jakiego mieszkańcy wioski udzielali polskim partyzantom. 12 i 13 lipca 1943 r. oddziały policji niemieckiej zamordowały w Michniowie nie mniej niż 204 osoby (102 mężczyzn, 54 kobiety i 48 dzieci w wieku od 9 dni do 15 lat).
Jak opisuje dr Tomasz Domański z Referatu Badań Historycznych Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach, oba dni pacyfikacji, bardzo się od siebie różniły:
- Większość ofiar zamordowanych pierwszego dnia stanowili mężczyźni, planowo wyselekcjonowani przez Niemców na podstawie list imiennych, a następnie spaleni żywcem w kilku budynkach gospodarskich, natomiast drugiego dnia policjanci po przybyciu do wsi w sposób chaotyczny mordowali każdą napotkaną osobę – w tym głównie kobiety i dzieci – podkreśla.
W wyniku pacyfikacji miejscowość praktycznie przestała istnieć. Wszystkie domy i zabudowania gospodarcze zostały spalone. Pozostali przy życiu ludzie znaleźli schronienie w okolicznych wsiach.
Więcej informacji w publikacjach:
- Tomasz Domański, Pacyfikacja Michniowa w świetle nieznanych dokumentów sądowych. Analiza historyczna
- Tomasz Domański, Niemieckie zbrodnie na kieleckiej wsi
- Tomasz Domański, Sprawa niemieckiej pacyfikacji Michniowa przed wymiarem sprawiedliwości
- Tomasz Domański, Strach jako metoda sprawowania okupacji niemieckiej na przykładzie Kreis Kielce
- Dawid Golik, Rok 1943. Niemiecki odwet na polskiej wsi
- Andrzej Jankowski, Tomasz Domański, Represje niemieckie na wsi kieleckiej 1939–1945